240 SERİ NO'LU TAHSİLAT GENEL TEBLİĞİ(*)

1/1/1954 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunan Âmme alacaklarının tahsil usulü hakkındaki kanunun gecikme zammına ait hükümlerinin tatbikinde bazı tereddütler olduğu anlaşıldığından aşağıdaki hususların açıklanmasına lüzum görülmüştür : 1. Âmme alacağı müddetinde ödenmediği takdirde vâde gününü (ödeme müddetinin son günü) takip eden günden itibaren bir aylık müddet için ödenmeyen âmme alacağının % 10 u tutarında gecikme zammı tatbik olunur. Âmme alacağı bu bir aylık müddetin hangi gününde ödenirse ödensin gecikme zammı % 10 dur. Bu bir ay da geçtikten sonra müteakip her ay için, mezkûr % 10 dan ayrı olarak ve yine ödenmeyen âmme alacağının % 2 si tutarında gecikme zammı tatbik olunur. Bir müteakip aya ait % 2 nin hesabında daha evvelki aylar için hesap edilmiş gecikme zamları matraha dahil edilmez. gecikme zammında gerek % 10 nun gerek % 2 lerin matrahı daima ödenmeyen âmme alacağının aslıdır. % 2 lerin hesabında da % 10 nun hesabında olduğu gibi ay kesirleri tam olarak hesap edileceğinden, ödemenin % 2 nin tatbik edileceği ayın başında, ortasında veya sonunda veya herhangi bir gününde yapılmış olması gecikme zammının tam ay üzerinden tatbikine mâni değildir. 2. Gecikme zammının asgarî miktarı bir liradır. Bir liradan daha az gecikme zammı olamaz. Gerek 50 kuruş ve daha aşağı zam kesirlerinin atılacağı ve gerek gecikme zammının, zammın tatbik olunduğu âmme alacağının bir mislini geçemiyeceği hakkındaki hükümlerin bu asgarî miktarın alınmasında rolü yoktur. Çünkü, 50 kuruş veya daha aşağı olduğu için atılacak gecikme zamları (zam kesirleri) dir. Asgarî miktar bir lira olarak ifade edildikten sonra bu miktarın üzerindeki 50 kuruş ve daha az olan (zam kesirleri) atılacaktır. Meselâ 5 lira âmme alacağının % 10 gecikme zammı 50 kuruş olduğu için atılacak değildir; bir liradan az olduğu ve gecikme zammı da bir liradan az olamıyacağı için gecikme zammı bir lira olacaktır. Buna mukabil 15 liralık âmme alacağının % 10 gecikme zammı 150 kuruş ise de, 50 kuruş burada (zam kesri) olarak belirdiğinden atılacak ve gecikme zammı yine bir lira olarak alınacaktır. Keza, 40 kuruş âmme alacağının gecikme zammı, (Gecikme zammı bu zammın tatbik olunduğu âmme alacağının bir mislini geçemez) hükmüne istinaden azamî 40 kuruşa kadar hesap edilecek değildir; gecikme zammının bir liradan az olamıyacağı mutlak olarak ifade edilmiş olduğundan, 40 kuruş âmme alacağının vâdesinde ödenmemesi halinde (ödeme ne kadar gecikirse geciksin) alınacak gecikme zammı bir liradır. Gecikme zammının, bu zammın tatbik olduğu âmme alacağının bir mislini geçemiyeceği yolundaki hüküm, ödemenin gecikmesi ile mütenasip olarak gecikilen her ay için tatbik edilmekte olan % 2 ler dolayısiyle gecikme zammının varabileceği azamî miktarı tahdit için sevkedilmiş bulunmaktadır. Ve asgarî miktar olan bir lirayı bu hüküm sebebiyle daha aşağı bir miktar olarak tesbite ve asgari miktara ait mutlak olan hükmü ihlâle imkân yoktur. 3. Kanunun 38 inci maddesine göre taksitle ödenmesi lâzım gelen âmme alacağının bir taksiti vâdesinde ödenmezse müteakip taksitler de muaccel hale gelmektedir. Bu durumda, haczedilen malların paraya çevrilmesinden evvel paraya çevirme tarihine kadar yapılan takip giderleri, gecikme zamları ve varsa cezaları alacağın tamamını muaccel kılan taksitle beraber rıza ile ödendiği takdirde diğer taksitler asıl ödeme sürelerinde tahsil olunacaksa da, borçlu bu şekilde hareket etmediği takdirde, muaccel hale gelen diğer taksitlerin de ödeme müddeti gelmediği halde gecikme zammına tabi tutulup tutulmıyacağı hususuna gelince: 51 inci madde sarahaten, âmme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına gecikme zammı tatbikini amir olup, diğer taksitlerin ödeme müddetleri geçmedikçe, bu halde, muaccel hale gelen müteakip taksitlere gecikme zammı tatbik olunamaz. Bu suretle muaccel hale gelen müteakip taksitler kanunî ödeme süreleri de geçtiği halde yine ödenmezse bunlara ancak bu takdirde gecikme zammı tatbik edilebilir. 4. Bu kanunun neşri tarihinde gecikme zammına tabi olmayan âmme alacakları hakkındaki geçici 2 nci madde için 238 seri numaralı tahsilat genel tebliğinin 7 numaralı parağrafında izahat verilmiştir. Bu izahata ek olarak aşağıdaki hususların da açıklanmasına lüzum görülmüştür. a) Metin açık olarak kanunun neşri tarihinde, yani 28/7/1953 de, muaccel halde bulunan âmme alacaklarından neşir tarihinde ödenmemiş olanların altı ay içinde, yani 28/1/1954 tarihine kadar ödenmeyenleri için de 51 inci madde gereğince gecikme zammı tatbik olunacağını hükme bağlamış olduğundan, kanunun neşri tarihi olan 28/7/1953 (dahil) tarihi ile, mer'iyeti tarihi olan 1/1/1954 (hariç) tarihleri arasında muaccel hale gelen âmme alacaklarına gecikme zammı tatbik olunamaz. Ancak, bu alacaklardan ödeme süresi bu devre içinde gelipte, vâdesi (ödeme müddetinin son günü) 1/1/1954 tarihinde veya daha sonra nihayete ermiş olacaklar için, geçici madde ile alâkalı olmaksızın ve doğrudan doğruya 1/1/1954 de mer'iyete giren 51 inci madde hükmüne göre gecikme zammı tatbik edileceği tabiidir. b) Geçici 2 nci maddeye göre zamma tabi tutulacak alacaklarda, vâde gününün ve binnetice muacceliyetin, kanunun neşri tarihinden evvel tesadüf etmiş olması bunlar hakkında 51 inci madde hükmüne göre gecikme zammı tatbikine mâni değildir. Çünkü geçici 2 nci madde bu eski alacaklar için 6 aylık bir ödeme müddeti tanımış ve bu müddetin son günü (28/1/1954) gecikme zammı bakımından yeni bir vâde günü olarak belirmiştir. Binaenaleyh, 238 seri numaralı Genel Tebliğde açıklandığı gibi bu eski alacaklardan 28/1/1954 tarihinde ödenmemiş olanlara 29/1/1954 (dahil) tarihinden 28/2/1954 (dahil) tarihine kadar bir aylık süre içinde ödendiği takdirde % 10 ve müteakip aylar için % 2 gecikme zammı tatbik olunacaktır. c) Geçici 2 nci maddeye göre gecikme zammı tatbik olunacak eski alacaklar için metinde 51 inci maddeye atıf yapılmış olduğundan ve belediye hudutları dışındaki köylerde Gelir, Kurumlar Vergileri ile bu vergilere tabi şahıslar ve müesseselerin Muamele ve İstihlâk Vergileri hariç olmak üzere, diğer alacaklar için 53 üncü maddeye göre gecikme zammı tatbik olunduğundan, geçici 2 nci madde hükmünün 53 üncü maddeye göre gecikme zammına tabi olan alacaklara şumulü yoktur. Binnetice bu maddeye giren eski alacaklar geçici maddeye göre gecikme zammına tabi tutulmıyacaktır. Bilgi edinilmesi ve yeter miktarı ayrıca kaymakamlıklara da gönderilmiş bulunan bu genel yazının ehemmiyetle ilgililere duyurulması rica olunur. (*) Güncelliği Kalmamıştır.