43 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ(*)

Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesi gerek gelir dilimleri ve gerek vergi nisbetleri yönünden mülga 5421 sayılı Kanununun 6908 sayılı Kanunla değiştirilen hükümlerinden tamamen farklı hükümleri ihtiva etmektedir. Kanuna bağlı vergi cetvelleri, bu yeni hükümlere göre hazırlanmış ve işbu tebliğ ile birlikte ilişik olarak gönderilmiştir. Mezkûr cetveller, aşağıda belirtilen esaslara göre uygulanmak iktiza eder: 1. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun geçici 1 inci maddesinde, "1961 takvim yılından evvelki zamanlarda vuku bulan faaliyetlerle aynı yıldan evvelki zamanlarda vuku bulan faaliyetlerle aynı yıldan evvelki sürelere taallûk eden ücretlere ve 1961 malî yılından evvelki sürelere taallûk eden götürü kazanç ve ücretlere ait vergilerin eski hükümlere göre alınacağı" tasrih olunmuş; geçici 7 inci maddesinde "Bu kanunun 103 üncü maddesinde yazılı vergi nisbetleri ücretler hakkında 1/3/1962, diğer kazanç ve iratlar hakkında 1/1/1962 tarihinden itibaren uygulanır. Bu tarihlere kadar vergilendirmede 5421 sayılı Kanunun 6908 sayılı Kanunla değiştirilen 89 uncu maddesinde yazılı nisbetler esas tutulur." denilmiştir. Aynı kanunun geçici 5 inci maddesinde ise, 1961 ve 1962 takvim, yıllarında vergilendirilecek kazanç ve iratlarla 1961, 1962 takvim yılları ücretlerinin ve 1961 ve 1962 malî yılları götürü ücretlerinin vergilendirilmesinde 5421 sayılı Kanunun 6908 sayılı Kanunla değiştirilmiş 32 inci maddesinde yazılı hadler ve aynı kanunun 33 üncü maddesiyle kabul edilen esasların uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Bu hükümler karşısında : A _ 1961 takvim yılından evvelki zamanlarda vuku bulan faaliyetlerden mütevellit kazanç ve iratların, _ 1961 takvim yılından evvelki sürelere taallûk eden ücretlerin, _ 1961 malî yılından evvelki sürelere taalluk eden götürü kazanç ve ücretlerin, Vergileri ile, _ 1961 takvim yılı kazanç ve iratlarının _ 1961 malî yılı ücretlerinin Vergileri hakkında (bu vergiler 5421 sayılı Kanunun 6908 sayılı Kanunla değiştirilen 89 uncu maddesinde yazılı nisbetler ve aynı kanunla değiştirilen 32 inci maddesindeki en az geçim indirim hadleri ve 33 üncü maddesindeki medenî hal esasına göre alınacağından) eski kanun zamanında çıkarılmış bulunan cetveller tatbik olunacak, mezkûr vergiler yeni cetvellerle ilgilendirilmiyecektir. B _ 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı vergi nisbetleri, _ Ücretlere 1/3/1962 tarihinden, _ Diğer kazanç ve iratlara 1/1/1962 tarihinden, İtibaren uygulanacağı ve bu gelirlerin vergilendirilmesinde, 5421 sayılı Kanunun 6908 sayılı Kanunla değiştirilen 32 inci maddesinde yazılı indirim hadleri ve 33 üncü maddesiyle kabul edilen medenî hal esası nazara alınacağı cihetle 1/3/1962-28/2/1963 dönem ücretleri ile 1/1/1962 - 31/12/1962 dönemine ait diğer kazanç ve iratların vergileri, işbu esaslar gözetilmek suretiyle hazırlanan yeni cetvellere göre hesaplanacak mezkûr dönem vergileri eski cetvellerle ilgilendirilmiyecektir. 2. 193 sayılı Kanunun geçici maddeleri şümulüne giren vergilerle iigili diğer hususlar 39 numaralı genel tebliğde açıklanmış olduğundan, tereddüd edilen hallerde anılan tebliğe baş vurulabilir. 3. Vergi cetvellerinde yazılı kademeleri aşan gelirler ve bunların vergileri mürsel cetvellerde mevcut değildir. Bunların vergilerinin, cetvellerin sonunda yazılı ihtar notlarına göre ve yukarıdaki bentlerde belirtilen esasların nazara alınması suretiyle hesaplanması lâzımdır. 4. 193 sayılı Kanunun geçici 6 ıncı maddesinde, bu Kanunun 63 üncü maddesinin 1 numaralı bendinde yazılı götürü indirimin 31/12/1961 tarihinden sonraki devreye taallûk eden istihkaklar için, 1963 takvim yılı sonuna kadar yarı miktarlariyle uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Bilindiği üzere götürü gider indirimi, 193 sayılı Kanunun 63 üncü maddesiyle kabul edilmiştir. Bu maddeye göre, ücretin vergiye tabi gerçek sâfi değeri, iş veren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatlar toplamından bu maddenin 1, 2, 3 numaralı bentlerinde yazılı indirimlerin yapılmasından sonra kalan miktardır. Zikri geçen maddenin 2, 3 numaralı bentleri eski kanun zamanında da mevcut ve yıllarca tatbik görmüş bulunduğu cihetle, bunlar hakkında burada açıklama yapılmasına lüzum görülmemiştir. Götürü gider indirimi mezkür maddenin 1 numaralı bendinde, günde 3, ayda 90, yılda 1080 lira olarak belli edilmiştir. Geçici madde hükmüne göre, 1/1/1962-31/12/1962 dönemine ait ücretlerden, anılan miktarların yarısı yani günde 1.50, ayda 45.00, yılda 540.00 lira indirilecek demektir. Götürü gider indiriminin ücretlere uygulanmasında ayrıca şu hususların gözönünde tutulması gerekmektedir; a) Hizmet erbabına muhtelif hizmetler karşılığında muhtelif veya aynı iş veren tarafından birden fazla ücret verilmesi halinde her bir ücretten, b) Hizmet erbabına aynı iş veren tarafından aynı hizmet karşılığında birden fazla ücret verilmesi halinde ise bu ücretlerin toplamından, O hizmetlinin istifade edeceği götürü gider indirilecektir. c) İlişik cetvellerde, ücretlerin vergilerinin hesabında götürü gider indirimi nazarı itibare alınmıştır. Bu sebeple, cetveller kullanılırken, ücretin tutarından (veya toplamından) mükellefin faydalanması gereken götürü gider düşülecek, geriye kalan dahil bulunduğu gelir kademeleri bulunacak, bu kademelere ait ortalama meblâğın hizasında şahısın mede-ni hali ve ailevî durumuna uygun sütunda yazılı meblâğ ücretin vergisini teşkil edecektir. (İzaha hacet yoktur ki, götürü gider indirimi, 223 sayılı Kanun gereğince tasarruf bonoları karşılığı olarak yapılacak tevkifatın matrahına müessir değildir. Mezkûr tevkifat götürü gider indirimi tatbike konulmazdan önceki devrelerde olduğu şekilde, yani götürü gider dahil, kanunî indirimler yapılmadan evvelki ücret tutarından yapılmakta devam edecektir. d) Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinde, ücretten gün, ay ve yıl hesabiyle indirilecek götürü gider hadleri belirtildiği halde; gerek bu maddede ve gerek geçici 6 ıncı maddede, haftalık ücretlere uygulanacak indirim haddi gösterilmemiştir. Ancak aynı Kanunun geçim indirimi hadleri tâyin edilen 31 inci maddesinde "haftalık ücretlere (7) gün üzerinden indirim yapılır" denildiğine ve kanuna bağlı cetveller arasında haftalıklar için de özel bir cetvel yer aldığına, 104 üncü maddede haftalıkların vergilerinin 3 numaralı cetvele göre hesaplanacağı tasrih edildiğine nazaran, söz konusu götürü gider indiriminin haftalık olarak tâyin olunan ücretlere de teşmilen uygulanması tabiidir. Buna göre, gündelikler için kanunda yazılı 3 liranın yarısının (1,50 liranın) 7 katının (10.50 liranın) yukarda belirtilen esas dairesinde haftaIık ücretten indirilmesi ve bulunan miktarı dahil olduğu ortalama meblâğın mükellefin vergisinin hesabında esas tutulması lâzım gelir. Bilgi edinilmesi ve gereğinin buna göre ifası rica olunur. (*) Güncelliği kalmamıştır.