131 SIRA NO'LU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ(*)

Uzlaşmaya ilişkin olarak daha önce yayınlanmış olan 73, 77, 80, 83, 89, 97, 120 ve 128 numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinin tamamı ile 65 numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin bu tebliğe aykırı hükümleri uygulamadan kaldırılmış olup "uzlaşma müessesesi" bu tebliğ hükümlerine göre yürütülecektir.I _ Uzlaşmanın Kapsamı ve Komisyonların Yetki Sınırları : 1. Vergi Usul Kanunu'nun 1 inci maddesi kapsamına giren vergilerden re'sen veya ikmalen tarh ve tebliğ edilmiş bulunan Gelir, Kurumlar, Gider, İşletme, Veraset ve İntikâl, Emlâk Alım, Emlâk, Gayrimenkul Kıymet Artışı, Taşıt Alım ve Mali Denge Vergileri ile bu vergilere ilişkin olarak kesilip tebliğ olunan kaçakçılık, kusur ve usulsüzlük cezalarının uzlaşma konusu yapılması uygun görülmüştür. 1319 sayılı Emlâk Vergisi Kanunu'nun 31 ve 32 nci maddelerine göre yapılan tarhiyatlar ile bunlara ilişkin kusur ve usulsüzlük cezaları da kapsama dahil edilmiştir. Kapsama, Bakanlığımızca, Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 30 uncu maddesinde yer alan idarece tarh müessesesi de bir çeşit re'sen tarhiyat kabul edilmek suretiyle alınmıştır. 2. a) Komisyonların uzlaşabilecekleri tarhiyatın sınırları aşağıdaki gibi çizilmiştir. İl Uzlaşma Komisyonları İlçe Uzlaşma Vergiler :I. Grup : II. Grup : Komisyonları 1. Gelir, Kurumlar, Gider İşletme, Gayrimenkul Kıymet Artışı Vergileri300.000 120.000 25.000 2. Veraset ve İntikal, Emlâk Alım Vergileri200.000 75.000 10.000 3. Emlâk Vergisi80.000 25.000 2.500 4. Taşıt Alım Vergisi10.000 5.000 _ Birinci gruba giren İller Adana, Ankara, Bursa, İçel, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Konya ve Samsundur. b) İlçe Uzlaşma Komisyonları yetki sınırlarını aşan ve fakat İl Uzlaşma Komisyonları için tanınan limitler içinde kalan uzlaşma talepleri, ilçe vergi dairesinin bulunduğu ilin uzlaşma komisyonunca incelenecektir. c) İkinci gruba dahil iller uzlaşma komisyonlarının yetkilerini aşan ve fakat birinci gruptaki illere tanınan limitler içinde bulunan tarhiyatlar, Bakanlığımızdan münferit yetki istenilmek suretiyle uzlaşma konusu yapılabilecektir. d) 485 Sayılı Kanun ile ortalama kâr hadleri ve gider esasına göre tarh edilen vergilerde uzlaşma kapsamına alınmış ve aynı Kanun'un 12 nci maddesi ile de Bakanlığımıza gerekli görülen yerlerde bu iki tarhiyata ilişkin uzlaşma taleplerinin incelenmesine bakmak üzere ayrı uzlaşma komisyonları kurma yetkisi verilmiştir. Bu yetkiye dayanılarak İstanbul, Ankara, İzmir ve Adana illeri belediye sınırları içindeki müstakil vergi dairelerinde, vergi dairesi müdürünün başkanlığında, aynı vergi dairesinden Defterdarlıkça görevlendirilecek iki memurun katılmasıyla uzlaşma komisyonları kurulmuştur. Bu itibarla, ortalama kâr hadleri ve gider esasına dayalı tarhiyatlarda uzlaşma talepleri miktarla kayıtlı olmaksızın; da) İstanbul, Ankara, İzmir ve Adana'da mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesinde kurulan özel komisyonlarca, db) Diğer illerde ise genel esaslar çerçevesinde kurulmuş komisyonlarca, incelenecektir. 3. Mali Denge Vergisi : a) Kaynak itibariyle diğer bir verginin matrahına bağlı olarak tarh edildiği takdirde, miktarına bakılmaksızın asıl verginin tabi olduğu uzlaşma esaslarına göre ve onunla birlikte; b) Müstakilen tarhedildiği takdirde ise, Emlâk Vergisi için belirlenen miktar ve esaslara göre; uzlaşma konusu yapılacaktır. 4. a) Uzlaşma kapsamına dahil vergilere ait olan ve mükelleflere kesilip tebliğ olunan kaçakçılık ve kusur cezaları, miktarla bağlı olmaksızın, vergi aslının tabi olduğu esaslar dahilinde işlem görecektir. b) Kaçakçılık ve kusur cezasında muhatabın mükeleften ayrı bir kişi olması (örneğin, kollektif şirket) veya ortada tarhedilen bir vergi aslı bulunmaması (örneğin, vergi aslı ödenmiş olmakla birlikte zaman itibariyle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi) hallerinde; il uzlaşma komisyonlarında I nci grup iller 900.000 liraya II nci grup iller 360.000 lirayı ilçe uzlaşma komisyonları 75.000 liraya kadar uzlaşabilecekler ve bu hadleri aşan cezalar için Bakanlığımızdan münferit yetki talep olunacaktı. c) Bu tebliğin I _ 1. maddesinde sayılan vergilerin dışında kalması veya I-2-a maddesinde belli edilen I. grup illere tanınan hadleri aşması nedeniyle uzlaşma konusu yapılmayacak vergilere ilişkin kaçakçılık ve kusur cezaları vergi asılları aynen kabul edilmek kaydıyle, I-4-b maddesindeki esaslar dahilinde uzlaşma konusu yapılabilecektir. d) Usulsüzlük cezaları, ancak bir vergi aslına bağlı olarak kesilmeleri halinde uzlaşma konusu yapılabilecek, müstakilen kesilen usulsüzlük cezalarında uzlaşılamayacaktır. II _ Uygulamada Göz Önünde Tutulacak Hususlar : 1. Uzlaşma talebinin; mükellef veya ceza muhatabı tarafından bizzat veya resmi vekâletnamesini haiz vekili; tüzel kişiler, küçükler, kısıtlılar, vakıflar veya cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde bunların kanuni temsilcileri tarafından yetkili uzlaşma komisyonuna yapılması gerekir. Uzlaşma komisyonları yargı organı değil, belli sınırlar dahilinde vergi ve cezada uyuşmak üzere yetkili kılınmış ve idareyi temsil eden kuruluşlar olduklarından; 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 1238 sayılı Kanunla değişik 35 inci maddesi karşısında, uzlaşma komisyonuna başvurma ve görüşmelere katılma konusunda mükellef adına hareket edecek kişinin avukat olması şart olmayıp, sadece Noterlik Kanununun 60 ıncı maddesi uyarınca düzenlenen ve vergi dairesince mükellef adına tarh edilen vergi veya muhatap adına kesilen ceza miktarları üzerinde uzlaşmaya yetkili oldukları şerhini taşıyan "resmi vekâletname" ye sahip olması yeterli bulunmaktadır. 2. Uzlaşma talepleri, uzlaşma müessesesinin verginin tahakkuk ve tahsilatını sürüncemede bırakmak için değil, aksine mükelleflerle uyuşarak bir an önce verginin Devlete kazandırılması için konulduğu daima göz önünde bulundurularak; - Ek 4 üncü maddeye uygun ve 379 uncu ınaddedeki "İtiraz süresi" içinde yapılmış olup olmama; - Komisyonun yetkileri içinde bulunup bulunmama; yönlerinden en kısa zamanda ve uzlaşma konusunda başkaca bir işlem yapılmadan incelenecek; talebin süresinde olmadığı usulüne uygun yapılmadığı veya yetki dışında kaldığı, bu tebliğin I. bölümünde açıklanan durumlarda münferit yetki talebinin de mümkün olmadığı hallerde gecikmeye meydan verilmeden derhal reddolunacaktır. Ancak, bu tebliğin 1-4-c maddesinde yer alan vergi aslının kabulü şartı ile cezalarda uzlaşma yetkisi verilen durumlarda, şart aynen kabul edildiği takdirde cezada uzlaşılabileceği mükellefe derhal bildirilecek ve bu husus kabul edilmedikçe uzlaşma görüşmelerine geçilmeyecektir. Mükelleflerin uzlaşma kapsamına girmeyen veya yetki tavanlarını aşan (münferit yetki talep halleri hariç) taleplerinin önce kabul edilip daha sonra yukarıdaki gerekçelerle bu taleplerinin reddi uzlaşma şansı ile birlikte bazı hallerde mükelleflerin bir aylık itiraz haklarını ve 376 ncı maddeden faydalanabilme imkânlarını ortadan kaldırmaktadır. Bu konulara uzlaşma komisyonlarınca azami dikkat sarfedilecek ve yukarıda konu edilen gerekçelerle uzlaşma talebinin reddi yerine talebin uzlaşmaya alınarak, uzlaşılamadığının tutanakla tesbiti ile mükellefe ek 7 nci maddenin 4 ncü bendi gereğince ek süre sağlamak suretiyle kaybolan haklarının iadesi sağlanacaktır. Ek 7 nci maddeye göre vergi veya cezadan birinde uzlaşılması halinde, her ikisine de itiraz hakkı düşmektedir. Cezalı bir vergi için ilçe uzlaşma komisyonuna başvurulması üzerine, vergi aslı yetki sınırları içinde olmayıp ve fakat cezada uzlaşabilmeye yetkili olan ilçe komisyonu, hiç bir şekilde ne vergide ve ne de cezada uzlaşmayacak ve talebi derhal il uzlaşma komisyonuna nakledecektir. 3. Ek 4 üncü madde hükmüne göre re'sen tarhiyatta, ilgili vergi dairesi mükellefe veya ceza muhatabını uzlaşmaya davet edebilmektedir. Bu davet sebebiyle idareye bir yükümlülük düşmemekte, mükellefi aydınlatma ve uzlaşma temini suretiyle anlaşmazlığı başlatmadan bitirme amacına yönelik bulunmaktadır. Bu yönden; Emlâk, Emlâk Alım, Gayrimenkul Kıymet Artışı, Veraset ve İntikâl Vergileri gibi tarhiyatın emsal ve rayiç bedel takdirine dayandığı durumlarda, mükelleflerin bu takdirlere itirazları nedeniyle doğacak anlaşmazlıkları asgariye indirebilmek gayesiyle; bu tip tarhiyat ihbarnameleri ile birlikte (bu tebliğin genel esaslarına uyulması şartıyla) uzlaşma müessesini hatırlatır bir yazının da gönderilmesi uygun görülmüştür. 4. Şahıs ortaklıklarında, tarhiyat ortaklık faaliyetinden doğmakta, ancak vergiler ortaklar adına ayrı ayrı tarhedilmekte olduğundan uzlaşmanın, yapıldığı takdirde tüm ortakları kapasamasına dikkat edilecektir. Aynı matrah farkı nedeniyle bir ortağın uzlaşma talep etmesi diğerinin ise itiraz yoluna başvurması halinde, ya tüm ortakların uzlaşına talebinde bulunmaları temin edilecek veya uzlaşma talebi reddedilecektir. Bundan başka, verginin ortaklar, cezanın ise ortaklık tüzel kişiliği adına salındığı durumlarda, ortakların tümünün hem cezada ve hem de kendi adlarına salınan vergilerde uzlaşma talebinde bulunmaları halin de, bu talepler kabul edilebilecektir. 5. Bakanlığımızdan münferit yetki talebini gerektiren durumlarda, konu süre geçirilmeden Bakanlığımıza intikal ettirilecek, yetki talep yazısının gerekçeli olmasına, yeterli bilgileri kapsamasına ve konunun Bakanlığımızca süratle karara bağlanabilmesi için başkaca belge ve bilgi istenilmesine yer bırakmayacak şekilde olmasına dikkat edilecektir. Bu cümleden olmak üzere, uzlaşma dilekçesi ile tarhiyatın dayanağı olan inceleme raporlarının birer örneği yazıya mutlaka eklenecektir. 6. Kanundaki "ilgili vergi dairesi müdürü" ibaresinden; varsa mükellefin bulunduğu ilçedeki müstakil vergi dairesi müdürü, yoksa mal müdürü anlaşılacaklar. 7. Bu tebliğin yayımı tarihine kadar henüz sonuçlanmamış uzlaşma talepleri hakkında da bu tebliğ hükümleri uygulanır. Bilgi edinilmesi ve gereğinin buna göre yapılması rica olunur. (*) 134 No.lu Genel Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır.