134 SIRA NO'LU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ(*)

Uzlaşmaya ilişkin olarak daha önce yayınlanmış olan 73, 77, 80, 83, 89, 97, 120, 128 ve 131 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinin tamamı ile 65 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin bu tebliğe aykırı hükümleri uygulamadan kaldırılmış ve 4.1.1961 tarihinde yürürlüğe giren 213 Sayılı Vergi Usul Kanununa, 19.2.1963 tarihinde yürürlüğe giren 205 Sayılı Kanunla eklenen Ek 2 ve 3 üncü madde hükümleri ile Bakanlığımıza tanınmış bulunan yetkiye dayanılarak, uzlaşma kapsamına girecek vergi, resim ve harçlar ile uzlaşma komisyonlarının yetkileri yeniden tesbit olunmuştur.I _ Uzlaşmanın Kapsamı ve Komisyonların Yetki Sınırları : 1. Vergi Usul Kanununun 1 inci maddesi kapsamına giren vergilerden re'sen veya ikmalen tarh ve tebliğ edilmiş olan bütün vergi, resim ve harçlarla (idarece tarh ve tebliğ edilen vergiler dahil) bunlara ilişkin olarak kesilip tebliğ olunan kaçakçılık, kusur ve usulsüzlük cezalarının uzlaşma konusu yapılması uygun görülmüştür. 2. a) Uzlaşma Komisyonlarının uzlaşabilecekleri vergiler ve bunlara ilişkin cezaların sınırları aşağıda tesbit olunmuştur. (İl Uzlaşma Komisyonları) İlçe Uzlaşma Komisyonları Müstakil Vergiler :I. Grup İller II. Grup İller Vergi Dai. Diğerleri A) Gelir, Kurumlar, Gider, Veraset ve İntikal, Gayrimenkul Kıymet Artışı Vergileri 1.000.000 500.000 150.000 75.000 B) İşletme, Emlâk Alım, Dış Seyahat Harcamaları, Taşıt Alım, Motorlu Kara Taşıtları ve Damga Vergileri ile Harçlar ve diğer Vergi resim ve harçlar400.000 200.000 50.000 25.000 Birinci gruba giren İller Adana, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Denizli, Eskişehir, Gaziantep, İçel, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kocaeli, Konya, Manisa, Sakarya, Samsun, Trabzon ve Zonguldak'tır. b) İlçe Uzlaşma Komisyonlarının yetki sınırlarını aşan ve fakat İl Uzlaşma Komisyonları için tanınan limitler içinde kalan uzlaşma talepleri, ilçe vergi dairesinin bulunduğu ilin uzlaşma komisyonunca incelenecektir. c) İkinci gruba dahil iller uzlaşma komisyonlarının yetkilerini aşan ve fakat birinci gruptaki illere tanınan limitler içinde kalan uzlaşma talepleri, Bakanlığımızdan münferit yetki alındıktan sonra uzlaşma konusu yapılabilecektir. d) 485 Sayılı Kanun ile ortalama kâr hadleri ve gider esasına göre tarh edilen vergilerde uzlaşma kapsamına alınmış ve aynı Kanun'un 12 nci maddesiyle Bakanlığımıza, gerekli görülen yerlerde bu iki tarhiyata ilişkin uzlaşma taleplerinin incelenmesine bakmak üzere ayrı uzlaşma komisyonları kurma yetkisi verilmiştir. Bu yetkiye dayanılarak birinci gruba giren illerin müstakil vergi dairelerinde, vergi dairesi müdürünün başkanlığında, aynı vergi dairesinden defterdarlıkça görevlendirilecek iki memurun katılmasıyla uzlaşma komisyonları kurulmuştur. Bu itibarla, ortalama kâr hadleri ve gider esasına dayalı tarhiyatlarda uzlaşma talepleri, miktarla kayıtlı olmaksızın; da) Birinci gruba giren illerde mükellefin bağlı bulunduğu müstakil vergi dairesinde kurulan özel komisyonlarca, db) Birinci gruba giren illerin müstakil vergi dairesi olmıyan ilçeleri ile diğer illerde ise genel esaslar çerçevesinde kurulmuş komisyonlarca, incelenecektir. 3. Mali Denge Vergisi : a) Kaynak itibariyle diğer bir verginin matrahına bağlı olarak tarh edildiği takdirde, miktarına bakılmaksızın asıl verginin tabi olduğu uzlaşma esaslarına göre ve onunla birlikte; b) Müstakilen tarhedildiği takdirde ise, B grubundaki vergiler için belirlenen miktar ve esaslara göre; uzlaşma konusu yapılacaktır. 4. a) Uzlaşma kapsamına dahil vergilere ilişkin olarak mükelleflere kesilip tebliğ olunan kaçakçılık ve kusur cezaları, miktarla bağlı olmaksızın, vergi aslının tabi olduğu esaslar dahilinde işlem görecektir. b) Kaçakçılık ve kusur cezasında muhatabın mükeleften ayrı bir kişi olması (örneğin, kollektif şirket) veya ortada tarhedilen bir vergi aslı bulunmaması (örneğin, vergi aslı ödenmiş olmakla birlikte zaman itibariyle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi) hallerinde; İl uzlaşma komisyonlarında I nci grup iller 3.000.000._ liraya II nci grup iller 1.500.000._ liraya, ilçe uzlaşma komisyonlarında müstakil vergi daireleri 450.000,_ liraya ve Malmüdürlüğüne bağlı vergi daireleri 225.00,_ liraya kadar uzlaşabilecek ve bu hadleri aşan cezalar için Bakanlığımızdan münferit yetki talep olunacaktır. c) Bu tebliğin I _ 2 - a maddesinde belli edilen I inci grup illere tanınan hadleri aşması nedeniyle uzlaşma konusu yapılamıyan vergilere ilişkin kaçakçılık ve kusur cezaları, vergi asılları aynen kabul edilmek kaydıyle, I-4-b maddesindeki esaslar dahilinde uzlaşma konusu yapılabilecektir. d) Usulsüzlük cezaları, ancak bir vergi aslına bağlı olarak kesilmeleri halinde uzlaşma konusu yapılabilecek, müstakilen kesilen usulsüzlük cezalarında uzlaşılamayacaktır. II _ Uygulamada Göz Önünde Tutulacak Hususlar : 1. Uzlaşma talebinin, mükellef veya ceza muhatabı tarafından bizzat veya resmi vekâletnamesini haiz vekili; tüzel kişiler, küçükler, kısıtlılarla, vakıflar veya cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde bunların kanuni temsilcileri tarafından yetkili uzlaşma komisyonuna yapılması gerekir. Uzlaşma komisyonları yargı organı değil, belli sınırlar dahilinde vergi ve cezada uyuşmak üzere yetkili kılınmış ve idareyi temsil eden kuruluşlar olduklarından; 1136 Sayılı Avukatlık Kanununun 1238 sayılı Kanunla değişik 35 inci maddesi karşısında, uzlaşma komisyonuna başvurma ve görüşmelere katılma konusunda mükellef adına hareket edecek kişinin avukat olması şart olmayıp, sadece noterlik Kanununun 60 ıncı maddesi uyarınca düzenlenen ve Vergi Dairesince mükellef adına tarhedilen vergi veya muhatap adına kesilen ceza miktarları üzerinde uzlaşmaya yetkili oldukları şerhini taşıyan resmi vekaletnameye sahip olması yeterli bulunmaktadır. 2. Bilindiği gibi, bu güne kadar uygulandığı şekliyle vergi dairelerinin, takdir komisyonu kararlarına, matrahı artırmak için itiraz etmeleri ve mali yargı organlarının da takdir komisyonu yerine geçerek matrahın artırılmasına karar vermeleri karşısında yapılan ek tarhiyat nedeniyle vaki olan uzlaşma talepleri, ilk itiraz süresinde yapılmamış olduğu görüşüyle reddedilmekte idi. Ancak, mali yargı organlarınca takdir olunan matrah dolayısiyle yapılan ek tarhiyata mükelleflerce ilk defa muttali olunması ve bu tarhiyata karşı ilk defa itiraz haklarının doğmuş bulunması nedeniyle; mükelleflerin, tarhiyatın dayanağı olan kararı veren organın bir üstüne yapacağı ilk itiraz süresi içerisinde uzlaşma talep etmeleri mümkün bulunmaktadır. Nitekim Bakanlığmız, Vergi Usul Kanununun 376 ncı maddesine göre yapılan ceza indirimi talebi uygulamasında, mali yargı organlarının takdir komisyonu yerine geçerek matrah takdir etmeleri üzerine yapılacak tarhiyatı müteakip, bir üst organa yapılacak ilk itiraz süresi içinde ceza indirimi talebinde bulunabileceğini kabul etmiş bulunmaktadır. 3. Uzlaşma müessesesinin konuş amaçları gözönünde bulundurularak, uygulamaya işlerlik kazandırılması için, uzlaşma talepleri; - Ek 4 üncü maddeye uygun ve 379 uncu ınaddedeki "İtiraz süresi" içinde yapılmış olup olmama; - Komisyonun yetkileri içinde bulunup bulunmama; yönlerinden en kısa zamanda ve uzlaşma konusunda başkaca bir işlem yapılmadan incelenecek; talebin süresinde olmadığı, usulüne uygun yapılmadığı veya yetki dışında kaldığı yada bu tebliğin I inci bölümünde açıklanan durumlarda münferit yetki talebinin de mümkün olmadığı hallerde gecikmeye meydan verilmeden derhal reddolunacaktır. Ancak, bu tebliğin 1-4-c maddesinde yer alan vergi aslının kabulü şartı ile cezalarda uzlaşma yetkisi verilen durumlarda, şart aynen kabul edildiği takdirde, cezada uzlaşılabileceği mükellefe derhal bildirilecek ve bu husus kabul edilmedikçe uzlaşma görüşmelerine geçilmeyecektir. I inci bölümde yazılı yetki tavanlarını aşan uzlaşma taleplerinin (münferit yetki talep halleri hariç) önce kabul edilip daha sonra yukarıdaki gerekçelerle reddi uzlaşma şansı ile birlikte bazı hallerde mükelleflerin bir aylık itiraz haklarını ve 376 ncı maddeden faydalanabilme imkânlarını ortadan kaldırmaktadır. Bu konulara uzlaşma komisyonlarınca azami dikkat sarfedilecek ve yukarıda konu edilen gerekçelerle uzlaşma talebinin reddi yerine talebin uzlaşmaya alınarak, uzlaşılamadığının tutanakla tesbiti ile mükellefe ek 7 nci maddenin 4 ncü bendi gereğince ek süre sağlamak suretiyle kaybolan haklarının iadesi sağlanacaktır. Bilindiği gibi, Ek 7 nci maddenin üçüncü fıkrasındaki hükme göre, vergi veya cezadan sadece birisi üzerinde uzlaşılmış olsa dahi, mükellefin her ikisine de itiraz etmesi mümkün bulunmamaktadır. Ancak uygulamada bu konuda tereddüt doğduğu için, uzlaşma görüşmeleri sırasında mükelleflere bu hususun açıklanmasına özen gösterilmesi gerekmektedir. Vergi aslı yetki sınırları içinde olmamakla beraber, bu vergiye ilişkin olarak kesilen cezada uzlaşmaya yetkili olan ilçe uzlaşma komisyonları, kendilerine yapılan bu şekildeki uzlaşma talepleri üzerine, hiç bir şekilde ne vergide ve ne de cezada uzlaşamıyacaklar ve talebi derhal il uzlaşma komisyonuna nakledeceklerdir. 4. Ek 4 üncü madde hükmüne göre re'sen tarhiyatta, ilgili Vergi Dairesi itiraz süresi içinde herhangi bir taahhüdü tazammun etmemek kaydıyle mükellefi veya ceza muhatabını uzlaşma talebinde bulunmaya davet edebilmektedir. Bu davet, esas itibariyle mükellefe uzlaşma hakkının hatırlatılması suretiyle anlaşmazlığın yargı mercilerine gitmeden uzlaşma yoluyla sonuçlandırılması amacına yönelmiş bulunmaktadır. Re'sen tarhiyattaki uzlaşmaya davette olduğu gibi, bundan böyle; bu tebliğin I-2-a bölümünün A ve B grubundaki vergiler ve bu tebliğin I-1. maddesindeki tarhiyatlarla; Emlâk, Emlâk Alım, Gayrimenkul Kıymet Artışı, Veraset ve İntikâl Vergileri gibi tarhiyatın emsal ve rayiç bedel takdirine dayandığı durumlarda, mükelleflerin bu takdirlere itirazları nedeniyle doğacak anlaşmazlıkların asgariye indirebilmesi amacıyla, düzenlenen tarhiyat ihbarnameleri ile birlikte uzlaşmaya davet edilme yazılarının da gönderilmesi uygun görülmüştür. 5. Tüzel kişiliği haiz şahıs ortaklıklarında uzlaşma yapılırken tüm ortakları kapsamına almasına dikkat edilecektir. Bilindiği gibi, bu tür ortaklıklarda tarhiyat ortaklık faaliyetinden doğmakla beraber vergiler ortaklar, cezalar tüzel kişilik adına salındığından, ortakların tamamının hem cezada ve hem de kendi adlarına salınan vergilerde uzlaşma talebinde bulunmaları halinde, bu talepleri kabul edilecektir. Ancak, ortaklardan birinin veya birkaçının yurt dışında bulunması, ya da yurt içinde bulunmakla beraber adreslerinin tesbit olunamaması gibi zorunlu hallerde, uzlaşmanın tüm ortakları kapsaması prensibinin dışına çıkarılarak uzlaşma talepleri kabul edilebilecektir. 6. Bakanlığımızdan münferit yetki talebini gerektiren durumlarda, konu süre geçirilmeden Bakanlığımıza intikal ettirilecek, yetki talep yazısının gerekçeli olmasına, yeterli bilgileri kapsamasına ve konunun Bakanlığımızca süratle karara bağlanabilmesi için başkaca belge ve bilgi istenilmesine yer bırakmayacak şekilde hazırlanmasına dikkat edilecektir. Bu cümleden olmak üzere, uzlaşma dilekçesi ile birlikte tarhiyatın dayanağı olan inceleme raporlarının birer örneği yazıya mutlaka eklenecektir. 7. Kanundaki "ilgili vergi dairesi müdürü" ibaresinden; varsa mükellefin bulunduğu ilçedeki müstakil vergi dairesi müdürü, yoksa mal müdürü anlaşılacaklar. 8. Bu tebliğin yayımı tarihine kadar henüz sonuçlanmamış uzlaşma talepleri hakkında da bu tebliğ hükümleri uygulanır. Bilgi edinilmesi ve gereğinin buna göre yapılması rica olunur. (*) Güncelliği Kalmamıştır.