8 SERİ NO'LU HARÇLAR KANUNU GENEL TEBLİĞİ

1318 ve 1977 sayılı Kanunlarla değişik 492 sayılı Harçlar Kanununun 79 uncu maddesi ve kanuna ekli (1-9) sayılı tarifeler, 28.11.1980 günlü ve 17174 sayıl Resmi Gazete'de yayımlanan 2345 sayılı Kanunla değiştirilmiştir.Ayrıca 31.12.1980 tarihli ve 17207 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2366 sayılı Kanunla 492 sayılı Harçlar Kanununun istisna ve Muaflıklarla ilgili 13 üncü maddesinin (c) fıkrası ve Kanuna ekli ve 2345 sayılı Kanunla değişik Noter Harçlarına ilişkin (2) sayılı tarifenin I/1. fıkrası değiştirilmiştir. Söz konusu kanunlarla Harçlar Kanununda yaplan değişikliklerin mahiyeti ve bunların ne şekilde uygulanacağı aşağıda açıklanmıştır I _ HARÇLAR KANUNUNUN MADDELERİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER: A _ Kanunun 13. maddesinde yapılan değişiklik: 2366 Sayılı Kanunun 1. maddesi ile 492 sayılı Harçlar Kanununun 13 üncü maddesinin (c) fıkrası değiştirilerek (Ayda 5000 lirayı geçmeyen nafakalara ait dava ve takipler, "Birden fazla kişiler lehine nafakaya hükmedilmesine dair ilâmlarda her kişi lehine hükmedilen miktar müstakil olarak nazara alanır.") hükmü getirilmiştir. Bilindiği üzere evvelce mevcut hükme göre, 250 lirayı geçmeyen nafakalara ait dava ve takipler harçtan müstesna tutulmakta iken 2366 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle 250 liralık istisna haddi 5000 liraya yükseltilmiştir. Bu hüküm 1.1.1981 tarihinden itibren uygulamaya başlamıştır. B _ Kanunun 79. maddesinde yapılan değişiklikler: 2345 sayılı Kanunla 492 sayılı Harçlar Kanununun 79. maddesi değiştirilerek "Konsolosluk Harçları ile Türkiye Cumhuriyeti Muvazzaf ve Fahri Konsolosluklarını yaptıkları her türlü işlemler, bu işlemlerle ilgili tarifelerin Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilân edilecek yabancı para karşılıkları esas alınmak suretiyle harça tabi tutulur." hükmü getirilmiştir. Bilindiği üzere, evvelce mevcut hükme göre, konsolosluk harçları ile ilgili olarak Türkiye Cumhuriyeti Muvazzaf ve Fahri Konsolosluklarının yaptıkları her türlü işlemlerde, tarifede yazılı harçların Merkez Bankasının tespit ve ilân etmiş olduğu resmî kurlar üzerinden, mahalli paraya çevrilmesi suretiyle Maliye ve Dışişleri Bakanlığınca hazırlanacak cetvellere göre, harca tabi tutulacağı döviz kurlarında sonradan yapılacak değişikliklerin dikkate alınmayacağı hükme bağlanmıştı. Bu hükme istinaden Maliye ve Dışişleri Bakanlıkları bir defaya mahsus olmak üzere ve 1.4.1976 tarihinde Merkez Bankasınca tesbit ve ilân edilmiş resmi kurlara göre yabancı para karşılıklarını belirlenmiş, bu tarihten sonra kurlarda değişiklik meydana geldiği halde anılan maddenin son fıkrası hükmü gereğince bu değişiklikler nazara alınmamıştır. Bu uygulama yurt içindeki ve yurt dışındaki vatandaşlarımızdan alınan harç miktarları arasında, yurt dışındaki vatandaşlarımız aleyhine bir durum yaratmıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle 2345 sayılı Kanunla bu maddedede yapılan değişiklikle, yabancı para karşılıklarını tesbit etme konusunda Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bakanlığımız tesbit işlemini her yıl yapacaktır. Ancak, yabancı para karşılıkları tesbit olunurken Merkez Bankasınca tesbit edilmiş kurlar nazara alınmıyacaktır. Kanunla tanınan bu yetkiye istinaden Bakanlığımızca yurt dışında Türkiye Cumhuriyeti Muvazzaf ve Fahri Konsolosluklarımızca yapılacak işlemler için yabancı para karşılıkları tesbit edilmiş ve Dışişleri Bakanlığı kanalıyle yurt dışındaki kuruluşlarımıza duyurulmuştur. II _ KANUNA EKLİ (1-9) SAYILI TARİFELERDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER: 2345 sayılı Kanunla söz konusu tarifelerde yapılan değişikliklerin başında, para değerindeki değişmeler gözönünde tutulmak suretiyle maktu harç miktarlarının artırılarak yeniden tesbit edilmesi gelmektedir. Ayrıca uygulamada ortaya çıkan aksaklıkları gidermek amacıyla tarifelerde bazı değişiklikler yapılmıştır. Bahse konu değişiklikler aşağıda açıklanmıştır. A _ (1) sayılı tarifede yapılan değişiklikler: a) Yargı harçlarıyla ilgili (1) sayılı tarifenin A- Mahkeme Harçları kısmına, "il idare kurullarında" ibaresi eklenmiştir. Bu değişiklikle hukuk ve ticaret davalarıyla, idari davalarda, ihtilâfsız yargı konularında ve icra tetkik mercilerinde yapılan işlemlerden alınmakta olan mahkame harçı gibi mahkeme sıfatına haiz olması nedeniyle, il idare kurullarında yapılan işlemlerden de harç alınacaktır. b) Tarifenin "Başvurma Harçı" bölümünde daha önce dar kapsamlı olarak yer alan ve yalnızca, dilekçe veya tutanakla dava açma veya davaa müdahale harça tabi iken, bu kez yeni düzenlemeyle, tevdi mahallininin tayini, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, tesbiti delâil ile ilgili talepler de mahkeme harçlarının mevzuuna alınmıştır. Bundan böyle tevdi mahillinin tayini, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, tesbiti delâil ile ilgili olarak mahkemelere yapılacak taleplerden de tabloda belirtilen miktarlarda harç alınacaktır. c) Aynı tarifenin II- Celse Harçları bölümünde; sulh mahkemelerinde, asliye mahkemelirinde ve idari yargı mercilerinde konusu belli bir değerle ilgili olsun veya olmasın bugüne kadar maktu olarak alınmakta olan celse harçları, bundan sonra sulh mahkemelerinde; konusu belli bir değerle ilgili davalarda, dava konusu miktarlardan (250 liradan az olamamak üzere) binde 1, belli bir değer bulunmayan davalarda 250 lira maktu, asliye mahkemeleri ile idarî yargı mercilerinde ise (500 liradan az olmamak üzere) binde 1 olarak alınacaktır. d) Aynı tarifenin "Karar ve İlâm Harçları"yla ilgili III. bölümünün 1 pozisyonunun sonunda yer alan asgari 15 liralık nispi harç miktarı 500 liraya çıkarılmış ve ayrıca başvurma harçlarına eklenen hükme paralel olarak, aynı bölümün 2-Maktu Harçlar fıkrasına (d) pozisyonu eklenmek suretiyle; tesbiti delâil, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararlarının 750 lira maktu harça tabi tutulması hükme bağlanmıştır. e) Aynı tarifenin "Bİcra ve İflas Harçları" kısmının "I-İcra Harçları" bölümünün 3/c pozisyonuna "rehinli mallar" ibaresi ilave edilmiş, (e) pozisyonundaki hüküm (f) pozisyonuna alınmış ve (e) pozisyonunda takip talebi bulunmayan alacaklılara İcra ve İflas Kanununun 225. maddesinin 3. fıkrası gereğine ödenen paralardan yüzde 1 nispetinde harç alınması hakkında yeni bir hüküm getirilmiştir. Ayrıca 3 bende eklenen (g) pozisyonu ile, bu bölümün 1 ve 2. bentleri gereğince alınacak maktu harçların dışında kalan ve değeri belli olan icra takiplerinde değer üzerinden alınacak nispi tahsil harçlarını, başka bir ifade ile I-İcra Harçları bölümünün 3/af pozisyonlarında yer alan işlemlerden alınacak harçların, 500 liradan aşağı olamıyacağı hükme bağlanmıştır. Bu itibarla hesaplanan nispi harç miktarı 500 liradan aşağı olsa dahi bu hükme göre 500 lira harç alınacaktır. f) Anılan tarifenen C-Ticaret Sicili Harçları kısmında yapılan değişikliklerle, "ticari işletme rehni"ne ilişkin kayıt, tescil değişikliklerin tescili ve kayıt silinmesi de bu bölümdeki harçların kapsamına alınmıştır. Ayrıca I nci bölümün 2 nci bendinin sonuna eklene parantez içi hükmüne göre de temsile yetkili kılınan kimselerin tescil ve ilânında her kişi için ayrı ayrı ve aynı miktarda harç alınması gerekmektedir. Aynı kısmın II. bölümünde yapılan değişiklikle Ticaret Sicili Tüzüğünün 11/1,11/2,104 ve 105 nci maddelerine göre verilen suretler ve tasdiknameler harça tabi tutulmuştur. g) "D-Diğer yargı harçları" kısmının I. bölümüne fotokopiler dahil edilerek, suretler gibi fotokopilerde harça tabi tutulmuştur. Bu meyanda V-Vasiyetname tanzimine ait harçların vasiyetnamenin belli bir meblağı ihtiva etmesi halinde binde 0.50 nispi, belli bir meblağ taşımaması halinde ise maktu olarak alınması esası getirilmiştir. B _ (2) Sayılı tarifede yapılan değişiklikler: a) Noter harçlarıyla ilgili tarifenin I/1 bendindeki, muayeyen bir meblağı ihtiva eden senet, mukavelename ve kağıtlarından alınacak toplam harç miktarı 5 liradan az ve 25.000 liradan çok olamaz hükmü 28.11.1980 günlü ve 2345 sayılı Kanunla 75-250.000 lira olarak değiştirilmiş ve ayrıca bu hadlerin her imza için ayrı ayrı uygulaması esası getirilmiş iken 31.12.1980 tarihli ve 2366 sayılı Kanunla "Muayyen bir meblağı ihtiva eden her nevi senet, mukavelename ve kağıtlardan beher imza için.... (binde 0.50) Bütün imzalar için bu suretle alınacak harcın toplam miktarı 500 liradan az 250.000 liradan çok olamaz." şeklinde değiştirilmiştir. Bu hükme göre (2) sayılı tarifenin I/1. bendi, 2345 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki şekliyle uygulanacak ancak, değer üzerinden alınacak toplam harç 500 liradan az 250.000 liradan çok olamıyacaktır. Başka bir deyişle, son olarak yapılan değişiklikle değer üzerinden (bütün imzalar için) alınan toplam harçın miktarı en az harç miktarı olarak 5 liradan 500 liraya, en çok harç miktarı olarak da 25.000 liradan 250.000 liraya yükseltilmiştir. Bu hüküm 1.1.1981 tarihinden itibaren yukarıda belirtildiği şekilde uygulanacaktır. b) Aynı tarifenin II-Maktu harçlar bölümünün 2. bendine 6830 sayılı Kanun hükümlerine göre noterlerce muhataba yapılacak tebliğler dahil edilmiş, aynı bölümün 4/a-aa pozisyonundaki "İşletme defteri" ibaresi genişletilerek, bb ve cc pozisyonları dışında kalan diğer her türlü defterler de bu pozisyona alınmış, eklenen (bb) pozisyonu ile serbest meslek kazanç defterleri, ayrı katagoride, tasdik harçına tabi tutulmuştur. Öte yandan, aynı bölümün 5. bendine "fotokopiler" dahil edilerek bunlar da suret harcına tabi tutulmuştur. Diğer taraftan, anılan bölümün 11. bendinin başına eklenen bir ibare ile, fıkrada sayılan kağıtların belli bir meblağı ihtiva etmemesi halinde bu fıkra gereğince maktu harça tabi olması, hükme bağlanmıştır. Bu kağıtların muayyen bir meblağı ihtiva etmesi halinde ise, aynı tarifenin I. bölümünün 1. bendi gereğince nispi harca tabi tutulması gerekmektedir. C _ (3) Sayılı tarifede yapılan değişiklikler: Bu tarifienin "IV-Suret harçları" bölümüne fotokopiler dahil edilerek, bunlar da suretler gibi harca tabi tutulmuştur. D _ (4) Sayılı tarifede yapılan değişiklikler: a) Tarifenin I-Tapu işlemleriyle ilgli bölümünün 2. bendine eklenen "İzinli" ibaresiyle izin almak suetiyle deniz, göl ve nehir kayılarında doldurularak iktisap edilen yerlerin tescili, izinsiz doldurmalarda olduğu gibi, harç mevzuuna alınmak suretiyle mevzuattaki boşluk giderilmiştir. b) Aynı tarifenin I/4. bendine ilave edilen bir hükümle kanuni mirascılar dışında intifa hakkından kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat edilmesi ve süre ile tesis edilen itifa haklarının süre dolması sebebiyle sona ermesi de kayıtlı değer üzerinden harca tabi tutulmuştur. c) Tarifenen I/6. bendine ilâve edilen hükümle, (b ve c pozisyonları) terekeye dahil gayrimenkullerin kanuni ve mensup mirasçılar arasında aynen veya ifrazen yapılacak taksimi ile imar parselasyon planları uygulama sonucu şuyulanan parsellerin pay sahipleri arasında rızaen veya hükmen taskimi ve müşterek mülkiyete konu olan gayrimenkullerin rızaen veya hükmen pay sahipleri arasında aynen veya ifrazen taksimi de harç mevzuuna alınmıştır. d) Tarifenin I/9. bendine ilâve edilen hükümle, tapu siciline şerh yanında, "tescil işlemi" de harç kapsamına dahil edilmiştir. e) Ayrıca tarifenin I/13. bendine eklenen hükümlerle tapu sicilinde kayıtlı arsa ve arazi üzerinde yeniden inşa olunacak bina ve sair tesislerin teslimi veya hernevi vasıf değişiklikleri ile meşfu payın şuf'a hakkı sahibi tarafından ilâma müsteniden iktisabı harca tabi tutulmuştur. f) Ayrıca, tarifenin I/17. bendine parantez içinde eklenen hükümle kayıt ve belge örneklerine ilaveten fotokopilerde harça tabi tutulmuştur. E _ (5) Sayılı tarifede yapılan değişiklikler ve ilâveler: a) Tarifenin I inci bölümüne eklenen 3. bent ile yurt dışında konsolosluklara ve Büyükelçiliklere emaneten bırakılan kıymetli eşyanın teslimi harç mevzuuna alınmıştır. b) Tarifenin I. bölümüne eklenen 4. bent hükmüyle Türkiye'ye ihraç olunacak malların listelerinden konsolosluklarımızca tasdiki gerekenler harcın kapsamına dahil edilmiştir. Ayrıca, III Maktu Harçlar bölümünün 3 ve 4 numaralı bentlerinde fotokopilerden de harç alınması hükmü getirilmiştir. F _ (6) Sayılı tarifede yapılan değişiklikler: a) Anılan tarifenin I-Pasaport Harçları bölümünün 1. bendinin sonuna "münferit" ibaresi eklenerek, umumamahsus müşterek pasaportlarda olduğu gibi, "münferit" pasaportta kayıtlı her kişi için de ayrı ayrı ve aynı miktarda harç alınması hükme bağlanmış ve bu iki pasaport arasındaki fark giderilmiştir. b) Aynı bölümün 2. bendine eklenen prantez içi hükmü ile işçi pasaportlarının refakatinde kayıtlı eş ve çocukların her birinden ayrı ayrı ve işçi pasaportundan alınacak miktarda harç alınması esası getirilmiştir. İşçi pasaportunun refakatinde kayıtlı olup da işçi eş ve çocuğu olmayanların (Örneğin ana ve baba) her birinden bu bende göre harç alınmayıp, 1 bent hükmünde belirtilen miktarlarla harç alınacaktır. c) Kıbrıs'a seyahat edeceklere ait olan pasaportlar aynı bölümün 3. bendinden çıkarılarak 4. bende, 4 üncü bentteki hüküm ise 5 inci bende alınmış, tarife ona göre yeniden düzenlenmiş ve harç miktarları da ayrıca tespit olunmuştur. "Yalnız Kıbrıs için geçerlidir" damgasını taşıyan pasaportlar umuma mahsus münferit veya müşterek pasaport niteliğindedir. Bu nedenle, umuma mahsus münferit pasaportun refakathanesinde kayıtlı her kişi için Kanunda ayrı harç alınması öngörüldüğünden Kıbrıs'a ait pasaportların refakathanesine kayıtlı olanların her birinden de, asıl pasaport sahibinden alınacak miktarda, ayrıca harç alınması gerekmektedir. Kaldı ki, çalışmak amacıyla yurtdışına gidecek işçilere verilecek pasaportların refakathanesinde kayıtlı olanlardan da, ayrı ayrı olmak üzere harç alınmaktadır. d) Diğer taraftan, tedavi ve öğrenim amacıyla yurt dışına gideceklere ve sarı basın kartı hamillerine ait pasaportların refakatinde kayıtlı olanların her birinden de umuma mahsus pasaportlara uygulanan harçlar tahsil olunacaktır. e) Bu bölümün 5. bendinin sonuna eklenen bir ibare ile 5682 sayılı Psaport Kanununun 23 üncü maddesinin son fıkrası gereğince verilen ve yalnız Türkiye'ye dönüş için geçerli olan pasaportlarla aynı Kanunun 18 nci maddesinde yazılı olan yabancılara mahsus damgalı pasaportlarda kayıtlı her kişi için ayrı ayrı miktarda harcın alınması sağlanmıştır. Diğer taraftan, 359 sayılı Kanunla onaylanan Mültecilerin Hukukî Durumuna Mütedair 1951 Cenevre Sözleşmesinin 2. maddesine göre, mültecilerin yurt dışına seyahatlerini sağlamak üzere Hükümetimiz tarafından verilen mültecilere mahsus seyahat belgeleri pasaport mahiyetinde olduğundan, bu belgeler 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanununa ekli tablonun 1318 sayılı Kanunla değişik 3/c fıkrasındaki Diplomatik, özel ve hizmet damgalı pasaport olarak kabul edilmekte, dolayısiyle bunlardan değerli kağıt bedeli olarak 50 lira alınmakta ve bu miktar kadar damga pulu seyahat belgesine yapıştırılmakta, ayrıca 18.3.1976 tarihli ve 1977 sayılı Kanunla değişik (6) sayılı tarifenin I/4 bendi gereğince 250 lira harça tabi tutulmakta idi. 2343 ve 2345 sayılı Kanunlarla Değerli Kağıtlar ve Harçlar Kanununda bu defa yapılan değişikliklere göre, Mültecilere Mahsus Seyahat Belgelerinden 1250 lira değerli kağıt bedelinin pul yapıştırmak suretiyle alınması, ayrıca anılan belgelerin 750 lira harca tabi tutulması gerekmektedir. f) Kanunla bu bölüme eklenen 6 numaralı bent ile, süresi biten pasaportların süresinin uzattırılması için konsolosluklara başvurulması halinde, sürenin bittiği tarih ile uzatma tarihi arasında kalan süre için ceza alınmayıp, yalnızca harç alınacaktır. Ancak pasaportun süresinin bitim tarihi ile süre uzatım tarihi arasında kalan müddet, toblada belirtilen sürelere tekâbül etmiyorsa, bu sürelere iblağ edilerek harç hesaplanacak, uzatılmak istenen sürenin harçı da ayrıcı hesaplanıp, birlikte tahsil edilecektir. Bu husus aşağıdaki örneklerde açıklanmıştır. Örnek: 1 _ Umuma mahsus bir pasaportun süresinin 20.6.1980 tarihinde sona erdiğini, buna karşılık süresinin uzattırılması için 21.9.1980 tarihinde konsolosluğa müracaat edildiğini kabul edelim. Bu iki tarih arasında 3 ay günlük bir boşluk vardır. Bu süre için 3 aylık pasaport harçının değil, tamam iblağ edilmek suretiyle 6 aylık harç tutarı olan 2500 liranın alınması gerekmektedir. Bundan sonra istenilen süre kadar pasaportun süresi uzatılacak ve uzatılan süre için ayrıca harç hesap edilip 2500 liralık harca ilave edilmek suretiyle ilgiliden tahsil edilecektir. Örnek: 2 _ Yurt dışındaki işçilerimize ait bir pasaportun geçerlilik süresi 1 yıl 2 ay önce bitmiş ise önce 2 yıllık harç olan 600 lira hesaplanacak, sonra istenildiği kadar, pasaport süresi uzatılacak ve uzatılan süre içinde ayrıca gerekli harç hesaplanarak geçen süreye ait 600 liralık harca ilâve edilmek suretiye tahsil olunacaktır. g) Aynı tablonun II, Vize Harçları bölümünün 2. bendinin sonundaki parantez içi hükmü değiştirilerek giriş ve transit vizesi verilen müşterek pasaportlarda, pasaportda kayıtlı her kişi için bu pozisyonlardaki harçların aynen alınması hükme bağlanmıştır. h) Bilindiği üzere, Harçlar Kanununun 86. maddesinin (b) fıkrasında pasaportların refakat hanesinde kayıtlı olanların harçtan muaf tutulacağı hükme bağlanmış, ancak (yurt dışında konsolosluklarca müddetin uzatılması işlemleri hariç) denilmek suretiyle konsolosluklarda yapılacak süre uzatımlarında refakatte kayıtlı olanların bu muafiyetten yararlanamıyacağı belirtilmiştir. Bu hükme göre pasaportların refakat hanesine ilk defa kayıt yapılması veya yurt içinde Emniyet Müdürlüklerince pasaportların sürelerinin uzatılması halinde refakatta kayıtlı olanlardan harç alınmaması gerekmektedir. G _ (7) Sayılı tarifede yapılan değişiklikler: a) Tarifenin II-Liman İşlemleri bölümünün 1-Denize elverişlilik bölgesi, 2- Ölçme belgesi bentlerindeki asgari ve azami harç miktarları yükseltilmiş. 3- Yola elverişlilik belgesinde 50 rüsüm tonilatoya kadar olan gemilerdeki muafiyet haddi 10 rüsum tonilatoya indirilmiştir. b) Fotokopilerden suret harcı alınması sağlanmıştır. F _ (8) Sayılı tarifede yapılan değişiklikler: a) Anılan tarifenin II. bölümünde ihracatçı ruhsatnamelerinin her yıl için harca tabi tutulmuş olmasına karşılık ithalatla ilgili belgeler harçın kapsamı dışında bırakılmış idi. Bu defa yapılan değişiklikle ithalâtçı vesikaları da harcın kapsamına alınmış, bu vesikaların her yıl harca tabi tutulması sağlanmış, buna karşılık ihracatın teşviki amacı ile ihracatçı ruhsatnamelerinden her yıl yerine iki yılda bir harç alınması esası getirilmiştir. Bilindiği üzere, 3018 sayılı Kanuna dayanılarak ihracatçı ruhsatnameleri verilmektedir. Bu ruhsatnamelerin verilmesi sırasında, 2500 lira harç alınacaktır. Ayrıca, ruhsatnamelerin verilmesinde, ihraç edilecek maddeler ayrı ayrı belirtiliyorsa her bir ihraç maddesi için de ayrı ayrı 250 lira harç alınacaktır. Yine bu ruhsatnamenin verilmesinde, ihraç maddeleri grubu belirtilmiş ise her bir ihraç maddesi gurubu için ayrı ayrı 500 lira harç, 2500 liralık ruhsatname harçına ilâveten alınacaktır. Yukarıda belirtildiği şekilde harça tabi tutulması gereken ihracatçı ruhsatnamelerin, ruhsatnamenin verilmesinden sonra yeniden ilâve olunacak her bir ihraç maddesi için 250 liralık harç ve her bir ihraç maddeleri gurubu için de 500 liralık harç ayrıca tahsil olunacaktır. Diğer taraftan, ihracatçı ruhsatnamesi yerine kaim olmak üzere verilen "ihracat belgesi"de anılan fıkra gereğince ve yukarıda açıklandığı şekilde harca tabiidir. Gerek ihracat ruhsatnameleri ve gerekse ihracat belgelerinin vizelerinde iki yılda bir harç alınacaktır. Vize muamelelerinde ruhsatnamenin tabi olduğu harç alınır..." denildiğinden, yapılan vize işleminde yalnızca ruhsatnamenin tabi olduğu 2500 liralık harç alınacaktır. Diğer taraftan ithalatla ilgli belgeler, yukarıda belirtildiği üzere, 2345 sayılı Kanunla harcın kapsamına alınmıştır. Getirilen yeni hükümle, ithalatcı vesikaları 15.000 lira harca tabi olacak, bu vesikaların vizelerinden her yıl için 7.500 lira ayrıca harç alınacaktır. İthalâtçı vesikalarının vizeleri her yıl yapılmasa dahi, bu harçın ödenmesi kanuni bir zorunluluktur. Öte yandan, ithalâtçı vesikalarına kaydedilecek her fasıl için 2.500 lira harç alınacağı hükmü getirilmiştir. Bu hükme göre ithalâtçı vesikası verilirken, bu vesikalara kaydedilecek her fasıl için 2.500 lira harç, 15.000 liralık ithalatçı vesikası harcına ilâveten alınacaktır. Vesika verilmesinden sonra bu vesikalara kaydedilecek her fasıl için ayrıca 2.500 liralık harç tahsil edilecektir. Ayrıca, ithlâtla ilgili mal değişikliği müracaatlarında, talep başına değişikliği istenen mal kıymeti üzerinden binde 5, ithalat taleplerinden ise her talep için, kıymet yekûnu üzerinden binde 1 nispetinde harç alınacağı öngörülmüştür. Bu hükme göre, fatura değişkliği suretiyle yapılacak mal değişikliği talebi dahil olmak üzere, mal değişikliği taleplerinde, bu talepleri neticelendirecek yetkili makamlara başvurulmadan önce, talep başına, değişikliği istenilen malın talep tarihindeki cari kur üzerinden hesaplanmak suretiyle bulunacak Türk Lirası kıymeti üzerinden binde 5 nispetinde harç ilgili vergi dairesine makbuz karşılığı ödenecektir. İthalât talebi için de yine talep tarihindeki cari kur üzerinden Türk Lirası karşılığı bulunacak ve bu miktarın binde 1'ine tekabûl eden harç vergi dairesi makbuz karşılığı ödenecektir. Gerek ithalât ve gerekse ihracatla ilgili harçlar, yukarıda belirtilen işlemler yapılmadan önce vergi dairesine ödeneceğinden, mükelleflerin hangi işlemle ilgili olduğunu belirten bir dilekçe ile vergi dairesine başvurmaları ve makbuz karşılığında bu harcı ödemeleri gerekir. Harçların yatırıldığını gösterir vergi dairelerince düzenlenecek harç makbuzları her ithal talebi için ayrı ayrı düzenlenecek ve makbuzlarda; - İthalatçı firma adı veya unvanı, - Harca esas olan döviz miktarı, - Uygulanan kur, belirtilecektir. Diğer taraftan, 492 sayılı Harçlar Kanununun 123 üncü maddesinde, "Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmaz" hükmü gözönünde tutularak, özel kanunlarında harçla ilgili muafiyet hükmü bulunan kuruluşlar ilgili vergi dairesinden veya gerekli hallerde Bakanlığımız Gelirler Genel Müdürlüğünden bu konuda resmi bir yazı alacaklardır. Ayrıca, ihracatın teşviki ve geliştirilmesi ile ilgili 8/182 sayılı Kararname ve buna ek karar ve tebliğler gereğince harç istisnasının kapsamına giren işlemler için ise, Başbakanlık Teşvik ve Uygulama Dairesi Başkanlığından (TAD) bu konuda resmî bir yazı alınacaktır. İthalât ve ihracatla ilgili harca konu olan işlemi yapan makam (ilgili bakanlık, gümrük idareler veya bankalar) harca ait makbuzu veya harç istisnası ile ilgili resmî yazıyı görmeden işlem yapamayacaklardır. Aksi halde Harçlar Kanununun 127 inci maddesindeki "Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu işlem yapılmaz." hükmü ve 128 nci maddesindeki "Gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurlar harçın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar," hükmü gereğince ilgililer hakkında işlem yapılacaktır. b) III. bölümde yer alan maden arama ve işletme ruhsatnameleri ile maden işletme imtiyazlarının bir defa yerine her yıl harça tabi tutulması sağlanmış ve ayrıca Taşocağı Nizamnamesi gereğince verilecek ruhsatnameler de her yıl için harça tabi tutulmuştur. Buna göre, gerek bundan sonra alınacak söz konusu ruhsatnameler ve gerekse evvelce alınmış bulunan ruhsatnameler 1.1.1981 tarihinden itibaren kanunda belirtilen miktarlarda her yıl harca tabi olacaktır. c) VI. bölümün 15 numaralı bendinde yer alan kara ve deniz av tezkereleri ile ilgili hüküm değiştirilerek, köylülerle ilgili harç muafiyeti kaldırılmış, 16. bende de silah bulundurma vesikalarından iki yılda bir harç alınacağına dair hüküm getirilmiştir. d) Aynı bölümün özel okul işletme ruhsatnameleriyle ilgili 18. bendinin (c) pozisyonunda yer alan ve yüksek tahsil seviyesindeki okullardan harç alınmasını öngören hüküm, özel yüksek okulların 1472 sayılı Kanunla kapatılmış olması sebebiyle kaldırılmıştır. Ayrıca (b) pozisyonunda yer alan hüküm orta ve lise kısmı için ayrı ayrı harç alınmasını sağlamak üzere" orta tahsil seviyesindeki okullardan, orta ve lise kısmı için ayrı ayrı olmak üzere (Her yıl için)" şeklinde değiştirilmiştir. e) Aynı bölüme eklenen 19 numaralı bent ile turizm müesseselerine verilecek kuruluş ve işletme belgeleri sınıflarına göre ayrı miktarlarda harca tabi tutulmuştur. I _ (9) Sayılı tarifede yapılan değişiklikler: a) Tarifenin 1-Kayıt ve Tescil Harçları bölümünün 2 numaralı bendinde motosiklet dışındaki tüm taşıtların kayıt ve tescilleri aynı miktarda harça tabi iken bu pozisyon değiştirilerek motorlu taşıtlardan olan motosikletler 500. TL; kamyon, otobüs, tır ve çekici araçlar 3000.- TL; otmobil, kaptıkaçtı, kamyonet, minübüs, lastik tekerlekli traktör ve benzerleri 1500.TL kayıt ve tescil harçına tabi tutulmuştur. b) Aynı tarifenin VI-Ruhsat Harçları ile ilgili bölümünün 1, 2, 3, 4, ve 5 bentlerinde karayolları trafik tüzüğünün 17.19/1, 19/2, 19/3, 19/5: 19/7. maddelerine göre verilecek ruhsatlar bir defa ve tabloda belirtilen miktarlarda harça tabi iken yapılan değişiklikle, harçların her yıl alınması esası getirilmiştir. Uygulamada kolaylık sağlamak amacıyla, Karayolları Trafik Tüzüğünün bu bölümde belirtilen 17 ve 19 uncu maddeleri aşağıya çıkarılmıştır. "Madde: 17 _ Karayollarının kaplama, banket, bordür taşı, hendek, şev gibi esas yapılarıyle, büz menfez, köprü, istinat duvarları, hemzemin geçit, alt geçit, üst geçit, tünel, iksali şev olduğu, rögar gibi sanat yapılarının ve kar tüneli, kar siperi, korkuluk duvarı, kurp (Dönemeç taşları) gibi emniyet tesislerinin bozulması, tahrip edilmesi yasaktır. Yaya kaldırımı veya karayollarının altlarından geçirilecek tesisler için, yarılması icabeden zarurî hallerde bu işlere başlamadan önce ilgililerden ruhsat alınması ve faaliyete geçilmeden önce yaya ve taşıt trafiğini emniyete almak üzere, Karayolları Genel Müdürlüğünce tesbit edilen esaslar dahilinde, gündüz ve gece görülebilir şekilde, gerekli emniyet tedbirlerinin alınması şarttır. Herhangi bir sebeble yaya kaldırımı veya karayollarında vukua gelecek çökme ve benzeri hallerde, arızalı kesimlerde bu yolları yapan ve bakım altında bulunduranlarca, aynı esaslar dahilinde tedbir alınacaktır. Madde: 19 _ Karayolları Genel Müdürlüğünce: 1. Benzin istasyonları, akaryakıt depoları, umumi garaj, taşıt parkı servis istasyonu, taşıt kiralama yerleri, araç tamir ve sökme yerleri. Millî Savunma Bakanlığına ait geçici veya gezici olanlar hariç, şöför veya sürücü okul veya kursları veya benzeri tesislere, 2. Fabrika, tamir atelyesi gibi tesislere, 3. Otel, lokanta, kahvehane gibi tesislere, 4. Mesken ve bina şeklindeki her nevi tesislere, 5. Kireç, tuğla, kiremit ocak ve harmanları ile taş ocaklarına, 6. Çitler, ihata duvarları ve benzeri tesislere, 7. Reklâm ve ilân levhalarına, 8. Su arkları ve benzeri tesislere, 9. Kesif ağaçlıkların ihdasına, 10. Her türlü boru ve kablo döşenmesi, enerji nakil ve telekomünikasyon hatları çekilmesi ve benzeri tesislere, 18 inci madde gereğince ruhsat verilebilmesi için, bunlarda aranacak vasıf ve şartlar, Karayolları Genel Müdürlüğünce yapılacak yönetmelikte gösterilir." III _ HARÇLARIN TAHSİLİNDE YAPILACAK İŞLEMLER VE UYULACAK ESASLAR: Bilindiği üzere, 492 sayılı Kanunun 131 nci maddesinin son fıkrasında"... Maliye Bakanlığı, konunun özelliğini gözönünde bulundururarak, harçların, pul yapıştırılması, makbuz karşılığı veya basılı damga vurdurulması veya sair bir şekilde tahsili için ilgili dairelere yetki verebilir" denilmekedir. Bu hüküm gereğince, evvelce Bakanlığımız tarafından ödeme şekli tesbit edilip bildirilenlerle, Harçlar Kanununda harç pulu yapıştırma dışındaki ödeme şekillerinden biri ile ödeneceği kesin hükme bağlanan harçlar (Örneğin Noter Harçları) haricinde kalan ve (1-9) sayılı tarifelerde belirtilen tüm harçların makbuz karşılığı ödeneceği 10.12.1980 günlü ve HARÇ-2232301-38/83472 sayılı tamimle Defterdarlıklara duyurulmuştur. Anılan tamimde makbuz karşılığı ödemenin hangi şekil ve şartlara uyularak yapılacağı belirtilmiştir. Makbuz Karşılığı ödeme; a) Harça mevzu olan işlem, belge veya kağıtla ilgili olarak ödenen harca ait makbuzun; işlem, kağıt veya belgeye eklenmek suretiyle ilgili makama gönderilmesi veya gösterilmesi, b) İlgili makamlarca harcın Kanuna uygun olarak ödenip ödenmediğininin kontrol edilmesi, c) İlgili daire ve idarelerce harca konu olan işlemler yapılmadan önce gerek bu daire ve idarelerde kalan dosyaya ve gerekse belge veya kağıt üzerine "......................., TL. harç alındığı ........................................ Defterdarlığının .................../................/ tarih ve ................................... sayılı makbuzundan anlaşılmıştır." şeklinde bir kaşe vurularak imza yetkisini haiz olan memurlarca tasdik edilmesi, d) Harcın tahsili ile ilgili olarak tahsilatı yapanlarca düzenlenecek makbuzlarda harçın tarifeler itibariyle hangi işlemle ilgili olduğununun belirlenmesi, e) Harçlar Kanunu hükümlerine uygun olarak makbuz karşılığı harç ödenmeden harça konu olan belge ve kağıtların düzenlenmemesi veya belgeler üzerinde işlem yapılmaması, Şartına bağlanmıştır. Ancak aynı tebliğde, makbuz mukabili ödeme yapılması mümkün olmayan hallerde, harça konu olan işlem belge veya kağıdın harç pulu yapıştırılmak suretiyle harçın ödemesinde bir sakınca bulunmadığı da belirtilmiştir. Diğer taraftan, Harçlar Kanununun 123. maddesinde, "Özel Kanunlarla Harçtan muaf tutulan kişilerle istisna edilen işlemlerden harç alınmaz." hükmü gözönünde tutularak, özel kanunlarında harçla ilgili muafiyet hükmü bulunan kuruluşlar, ilgili vergi dairesinden veya gerekli hallerde Bakanlığımız Gelirler Genel Müdürlüğünden harçtan muaf olduğuna dair resmî bir yazı alıp harça konu olan işlemi yapan daire ve idarelere ibraz edeceklerdir. Ayrıca, İhracatın Teşviki ve Geliştirilmesi ile ilgili 8/182 Sayılı Kararname ve buna ek karar ve tebliğler gereğince harç istisnasının kapsamına giren işlemler için, Başbakanlık Teşvik ve Uygulama Dairesi Başkanlığından (TUD) bu konuda resmî bir yazı alıp işlemi yapan daire ve idarelere ibraz edeceklerdir. Harca konu olan işlemi yapan veya kağıt veya belgeyi düzenleyen kuruluşlar harcın ödendiğine ait makbuzu veya harç istisnası ile ilgili resmî yazıyı görmeden işlem yapmıyacaklardır. Aksi halde Harçlar Kanununun 127. maddesindeki, "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harça mevzu işlem yapılmaz." ve 128. maddesindeki, "Gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar." hükümleri gereğince ilgililer hakkında işlem yapılacaktır. Bu harçların vergi dairelerince makbuz karşılığı tahsilinde düzenlenen tahsilat makbuzlarının, vergi dairelerince diğer vergi resim ve harçların tahsilinde düzenlenen makbuzlarda olduğu gibi, 2344 Sayılı Kanunla değişik 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa bağlı (1) sayılı tablonun IV-Makbuzlar ve diğer kağıtlar bölümünün 1/af fıkraları gereğince, ihtiva ettiği meblağ üzerinden, 10 ile 100 lira arasında maktu damga vergisine tabi tutulması kanuni bir zorunluluktur. IV _ YÜRÜRLÜK MADDESİ İLE İLGİLİ OLARAK YAPILACAK İŞLEM: Kanuna ekli tarifeler gereğince alınmakta olan harçları; a) Devletçe yapılan hizmetler karşılığında ve hizmet yapılmadan önce bir defaya mahsus olmak üzere peşin olarak alınanlar, b) Yine Devletçe yapılan hizmet karşılığında muayyen sürelerde (Örneğin aylık, yıllık, iki yıllık gibi) alınanlar, Olmak üzere 2 gurupta toplamak mümkündür. Bu ayırımdan hareketle, 2345 sayılı Kanunda yürürlük maddesi, "Bu Kanuna ilişkin hükümler yayımını takibeden aybaşında, harçın konusuna yeni giren yıllık harçlar ile miktarları arttırılan yıllık harçlar ise 1.1.1981 tarihinde yürürlüğe girer." şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre birinci guruba giren ve kanunda aksine hüküm bulunmadığı takdirde peşin olarak hizmet yapılmadan önce alınmakta olan harçlarla ilgili hükümler 1.12.1980 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İkinci guruba giren ve muayyen sürelerde tahsil edilmesi gereken ve madde de yıllık harçlar olarak belirtilen harçlarla ilgili hükümler ise 1.1.1981 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu güne kadar alınmakta olan yıllık harçlarla ilgili maktu miktarlar 2345 sayılı Kanunla arttırılmış, yine aynı Kanunla bazı işlemler yıllık harca tabi tutulmak suretiyle harcın kapsamına alınmış, ayrıca evvelce bir defa harca tabi olan bazı işlemler ise yıllık harcın konusuna alınmıştır. Yıllık harçlarla ilgili hükümler 1.1.1981 tarihinde diğer hükümleri ise 1.12.1980 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Diğer taraftan Harçlar Kanununun 113 ncü maddesinin son fıkrasında, yıllık harçların her mali yılın ilk ayı (Mart) içinde ödeneceği belirtilmiştir. Bu hükümler gereğince, gerek evvelce yıllık harca tabi iken miktarları artırılanlar, gerek önceden bir defaya mahsus olmak üzere harca tabi iken bu defa yıllık harcın kapsamına alınanlar ve gerekse evvelce harcın konusu dışındayken bu Kanunla yıllık harçın kapsamına dahil edilenlerin harçları aşağıda açıklandığı şekilde tahsil edilecektir. Örnek: 1 _ Kanuna ekli (8) sayılı tarifenin VI. bölümünün 12/a pozisyonunda ödünç para verme işleri ile meşgul olacak özel ve tüzel kişilere verilecek izin vesikaları her yıl için 100 lira harça tabi iken bu miktar 2345 sayılı Kanunla 7500 lira çıkarılmıştır. Buna göre 1.1.1981-28.2.1981 dönemine ilişkin olarak 7500-100=7400: 12=617,50x2=1235 lira harç alınacaktır. Bu harç 25. Şubat. 1981 günü akşamına kadar tahsil edilecektir. Mart 1981 ayında ise 1981 yılına ait yıllık harç olan 7500 lira ayrıca tahsil edilecektir. Örnek: 2 _ Kanuna ekli (9) sayılı tarifenin IV. bölümünün 2. bendinde Karayolları Trafik Tüzüğünün 19/1 (Benzin istasyonları, akaryakıt depoları gibi) ve 19/2 (Fabrika gibi) maddesine göre verilecek ruhsatlar, bir defaya mahsus olmak üzere 1000 lira harca tabi iken, bu miktar 15.000 liraya çıkarılmıştır. Bu kanununun yürürlüğe girdiği 1.1.1981 tarihinde bu tesislerden 1980 mali yılı (1.1.1981-28.2.1981 dönemi) için 15.000: 12=1250x2=2500 lira harç alınacaktır. Bu harç 25 Şubat 1981 akşamına kadar, tahsil olunacaktır. Ayrıca Mart, 1981 ayında da 1981 yılı harcı olarak 15.000 lira ayrıca tahsil edilecektir. Örnek: 3 _ Taşocağı Nizamnamesi gereğince verilecek ruhsatnameler harcın konusu dışındayken bu defa 2345 sayılı Kanunla değiştirilen (8) sayılı tarifenin III. bölümünün 5. bendi ile ve her yıl olmak üzere 15.0000 lira harca tabi tutulmuştur. Bu Kanunun yıllık harçlarla ilgili hükümlerinin yürürlüğe girdiği 1.1.1981 tarihinde bu ruhsatnamelerden 1980 mali yılı (1.1.1981-28.2.1981 dönemi) için 15.000: 12=1250x2=2500 lira harç alınacaktır. Bu harç 25 Şubat 1981 günü akşamına kadar tahsil olunacaktır. Ayrıca Mart-1981 ayında da 1981 mali yılı harcı olarak ayrıca 15.000 lira tahsil olunacaktır.V _ YILLIK HARÇLARIN TAHSİLİNDE UYULACAK ESASLAR: 492 sayılı Kanunun 131. maddesi hükmüne göre kanuna ekli (1-9) sayılı tarifelerde yer alan harçları vergi dairelerine veya saymanlıklara yahut her hangi bir kuruluşa tahsil ettirmeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Tanınan bu yetkiye istinaden, yıllık harçların, bu tebliğ tarihinden itibaren işlemin yapıldığı yerdeki harcı tahsile yetkili vergi dairesince tahsil edilmesi uygun görülmüştür. a) Bu Kanunun yıllık harçlarla ilgili hükümlerinin yürürlüğe girdiği 1.1.1981 tarihi itibariyle harca tabi olan ve tebliğin IV. bölümünde tahsil şekli açıklanan harçlar mükelleflerinden 25.2.1981 günü akşamına kadar makbuz karşılığı tahsil edilecektir. b) Yıllık harca tabi olan her mükellef için sicil numarası verilmek suretiyle ayrı bir dosya açılacak ve harçların zamanında ödenip ödenmediği bu dosyalarda takip edilerek gerekli işlem yapılacaktır. c) Bu tebliğin IV. bölümünde de açıklandığı üzere, 492 sayılı Harçlar Kanununun 113 ncü maddesi gereğince yıllık harçlar her mali yılın ilk ayı olan Mart ayında ödenir. Bu süre içinde ödenmeyen harçlar, mükellef dosyaları taranarak Vergi Usul Kanununun vergi cezalarına ilişkin hükümleride gözönünde bulundurulmak suretiyle tarh ve tahsil olunacaktır. d) Yıllık harca tabi olmakla birlikte yenilenmesi veya vize zorunluluğu olmayan kağıt, belge, ruhsatname ve işlemlere ait harçların (Örneğin, Karayolları Trafik Tüzüğünün 17, 19/1, 19/2, 19/3, 19/5 ve 19/7. maddesine göre verilecek ruhsatlar.) tahsilini sağlıyabilmek, yapılacak kontrollarla mümkün olduğundan vergi dairelerince mahallinde sürekli olarak denetlemelerin yapılması gerekmektedir. Bilgi edinilmesini ve gereğinin buna göre yapılmasını önemle rica ederim.