146 SIRA NO'LU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ

29 Haziran 1982 gün ve 17739 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olan 23/6/1982 gün ve 2686 sayılı Kanun ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununda bazı değişiklikler yapılmış bulunmaktadır. Uygulamada doğabilecek tereddütleri giderebilmek bakımından, ceza hükümlerinde yapılan değşiklikler ile getirilen ek geçici maddeler hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. I. Ceza Hükümleri : 1. 213 sayılı Vergi Usul Kanununda değişiklik yapılmasına ilişkin 2365 sayılı Kanun ile kaçakçılık cezası kesilmesi gerektiren halleri belirleyen 344 üncü maddede değişiklik yapılarak, değişiklikten önce hileli vergi suçu olarak tanımlanan fıiller, kaçakçılık sayılan fiiller kapsamına alınmış, mezkur maddenin 1 - 6 ncı bentlerinde yer alan ve her türlü hile ile defter ve belgelerin intizam ve vuzuhunu bozarak sıhhatli bir vergi incelemesine engel olacak bu fiiller ile vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde, beyan dışı kalan matrah miktarına bakılmaksızın olaya kaçakçılık cezası kesilmesi öngörülmüş idi. 2686 sayılı Kanunla getirilen değişiklikle, yukandaki fiillerden ayrı olan ve aynı maddenin 7 nci bendinde yer almış bulunan "Beyan esasına dayanan mükellefiyetlerde beyanname verme süresi ve ek süre geçtiği halde, ticari, zirai ve mesleki kazanç sahiplerinin kazançları ile ilgili faaliyetlerinin vergi dairesinin ıttılaı dışında bırakılması" halinde de, hiç bir had ve miktar aranmaksızın beyan dışı kalan matraha kaçakçılık cezası uygulanacağı hükmü getirilmiştir. 2. a) Özel usulsüzlükler ve cezalarına ilişkin olarak 353 üncü maddede sayılan ve Vergi Usul Kanunu gereğince verilmesi ve alınması icabeden fatura, gider pusulası ve müstahsil makbuzu ile serbest meslek makbuzu vermeyen ve almayanların her birine, bir takvim yılı içinde kesilecek özel usulsüzlük cezalarının toplamı elli bin lira ile sınırlandırılmış iken, yapılan değişiklik ile sözkonusu belgelerin alınmadığı veya verilmediğinin tespiti halinde kesilecek özel usulsüzlük cezasının üst sınırı, her bir belge ayrı ayrı dikkate alınmak suretiyle bir takvim yılı için 500.000,- liraya çıkarılmıştır. Buna göre, yukarıda sayılan belgelerin verilip alınmadığının tespiti halinde usulsüzlük cezası kesilirken, her bir belge ayrı ayrı dikkate alınacak ve bir takvim yılı içinde her bir belge nevi için kesilecek usulsüzlük cezasının toplamı 500.000.- lirayı geçmeyecektir. b) Aynı maddede yapılan diğer bir değişiklik ile de, Vergi Usul Kanununun 233 üncü maddesinde yazılı perakende satış vesikaları (perakende satış fişleri, makinalı kasaların kayıt ruloları, giriş ve yolcu taşıma biletleri) ile taşıma irsaliyesi, sevk irsaliyesi, yolcu listesi ve müşteri listesi kullanmak mecburiyetinde olanların, bu belgeleri kullanmadıklarının, irsaliye ve yolcu listesini ayrıca taşıtta bulundurmadıklarının tespiti halinde, kullanmadıkları veya bulundurmadıkları her bir belge için; Ayrıca, İşletme Vergisi perakende satış vesikası (bu vesikalar yerine kullanılan faturalar dahil) veya makinalı kasa kullanımına izin verilen hallerde müşteri fişi kullanmak mecburiyetinde olanların, bu vesikaları kullanmadıklarının tespiti halinde, vesika kullanmadıkları her bir muamele için; kesilecek özel usulsüzlük cezasının miktarı 500,_ lira olarak belirlenmiştir. Ancak, bir takvim yılı içinde her bir belge nevine ilişkin olarak kesilecek usulsüzlük cezasının toplamı da her bir tesbit için 50.000,_ lirayı aşmamak üzere, 500.000,_ lirayı geçemeyecektir. (408 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Tebliğiyle Yürürlükten Kaldırılmıştır.)Öte yandan, işyerinde vergi levhası bulundurulmasına dair esasları belirleyen 142 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde açıklanan hususlara ek olarak, her katta birden fazla reyon bulunması halinde o kat için yalnızca bir adet vergi levhasının asılması, bir adet tasdikli vergi levhası bulunduran mükelleflerin bunun tasdiksiz fotokopilerini de kullanabilmeleri uygun görülmüştür. 3. Vergi Usul Kanununun 353 ve mükerrer 355 inci maddeleri uyarınca kesilecek özel usulsüzlük cezalarında, ceza kesmede zaman aşımı süresinin başlangıç tarihi, vergi aslına bağlı olarak kesilen kaçakçılık, ağır kusur ve kusur cezalarında olduğu gibi, "vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın birinci günü" olarak belirlenmişti. Bu defa, 374 üncü maddede yapılan değişiklikle, genel usulsüzlüklerde olduğu gibi, sözkonusu özel usulsüzlük cezalarında da zaman aşımının başlangıç tarihi, usulsüzlük fiilinin işlendiği tarihe bağlanmıştır. Buna göre, Vergi Usul Kanununun 353 ve mükerrer 355 inci maddeleri uyarınca kesilecek özel usulsüzlük cezalarında zaman aşımı, usulsüzlük fiilinin işlendiği yılı takip eden yılın birinci gününden itibaren beş yıl olarak tespit edilmiştir. II _ Ek Geçici Maddeler : 2686 sayılı Kanun ile Vergi Usul Kanununa ek geçici 8 nci maddeyi takibeden beş ek geçici madde eklenmiştir. Bu maddeler hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 1. 2686 sayılı Kanunla, Gelir Vergisi mükelleflerinin peşin ödeme derecelerini tayin ve tesbit eden ve Vergi Usul Kanununun Mükerrer 86 ncı maddesinde çalışma esasları belirtilmiş olan özel komisyonların faaliyetleri sona erdirilmiştir. Ancak, ek geçici 9 uncu madde hükmüne göre 1981 takvim yılı peşin ödeme derecelerine yapılan itirazlar hakkında sözkonusu mükerrer 86 ncı madde hükümlerinin uygulanmasına devam olunacak, ayrıca Merkez Özel Komisyonu tarafından görüşülerek sonuçlandırılmış olan itirazlar Resmi Gazete'de ilan edilmeyecektir. 2. Vergi Usul Kanununun 2365 sayılı Kanunla değişik 298 nci maddesi, bu defa 2686 sayılı kanunla değiştirilmiş ve "Servetleri değerleme" de uygulanan rayiç bedel tesbiti işlemi, Takdir Komisyonlarının yetkisi dışında bırakılmıştır. Ancak, bu uygulamaya 1/1/1983 tarihinden itibaren başlanacağı için, ek geçici 10 uncu madde hükmü ile, bu tarihe kadar yapılacak rayiç bedel takdirlerinin, 2686 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 257 nci madde hükmü gözönünde bulundurularak, eskiden olduğu gibi Takdir Komisyonlarınca yapılmasına devam edilecektir. 3. 353 üncü maddede yer alan özel usulsüzlük cezası ile ilgili hadlerin değiştirilmesi nedeniyle, 2686 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önceki dönemlerde uygulanan ceza hadleri için de ek geçici 11 nci madde düzenlenmiştir. Bu maddede "213 sayılı Vergi Usul Kanununun 353 üncü maddesinin 2 numaralı bendi uyarınca her bir belge nevine ilişkin olarak kesilmiş bulunan özel usulsüzlük cezalarının, her bir tespit için 50.000,- lirayı ve bir takvim yılı içinde 500.000,- lirayı aşan miktarı tahsil edilmemişse terkin, tahsil edilmişse red ve iade edilir." hükmü yer almış bulunmaktadır. Bu hükme göre, 2686 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 29/6/1982 tarihine kadar, 233 üncü maddede sayılan perakende satış vesikaları (perakende satış fişleri, makineli kasaların kayıt ruloları, giriş ve yolcu taşıma biletleri) ile taşıma irsaliyesi, sevk irsaliyesi, yolcu listesi ve müşteri listesini kullanmadıklarının veya irsaliye ve yolcu listesini ayrıca taşıtta bulundurmadıklarının tespit edilmesi nedeniyle, bir tespitte 50.000,- liranın üzerinde özel usulsüzlük cezası kesilmiş olması hallerinde, bu miktarı (50 .000.- lirayı) aşan kısım, tahsil edilmemiş ise terkin olunacak, tahsil edilmiş ise red ve iade edilecektir. Yine bir takvim yılı içinde yukarıda belirtilen belgelerle ilgili usulsüzlükler nedeniyle 500.000,- liranın üzerinde özel usulsüzlük cezası kesilmiş olması halinde bu miktarı (500.000,- lirayı) aşan kısım, tahsil edilmemişse terkin, tahsil edilmişse red ve iade olunacaktır. Tebliğ olunur.