4 SERİ NO'LU KATMA DEĞER VERGİSİ MÜKELLEFLERİNİN ÖDEME KAYDEDİCİ CİHAZLARI KULLANMALARI MECBURİYETİ HAKKINDA KANUNLA İLGİLİ GENEL TEBLİĞ

Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkındaki 3100 Sayılı Kanunun uygulanması ile ilgili olarak, tereddüde düşüldüğü anlaşılan hususlar hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.1. Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanma Mecburiyeti: Bilindiği üzere, ödeme kaydedici cihazları kullanma mecburiyeti, satışı yapılan malları aynen veya işlendikten sonra satışını yapanlar dışında kalan kimselere satan veya aynı kimselere hizmet veren bir ve ikinci sınıf tüccarların, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre fatura kullanmak mecburiyetinde bulunmadıkları satışlarının belgelendirilmesi için getirilmiştir. Fatura kullanma mecburiyeti Vergi Usul Kanununun 232 nci maddesinde aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. "Birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler: 1. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara, 2. Serbest meslek erbabına, 3. Kazançları götürü usulde tesbit olunan tüccarlara, 4. Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere, 5. Vergiden muaf esnafa, sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlar da fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler. Yukarıdakiler dışında kalanların birinci ve ikinci sınıf tüccarlardan ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerden satın aldıkları emtia veya onlara yaptırdıkları iş bedelinin onbin lirayı geçmesi veya bedeli onbin liradan az olsa dahi istemeleri halinde emtiayı satanın veya işi yapanın fatura vermesi mecburidir.." Buna göre, fatura kullanma mecburiyeti olmayan satışlar veya işler yukarıda sayılanlar dışında kalan emtia satışları veya işlerdir. Aşağıdaki örnekte de açıklandığı üzere satışlarının tamamı söz konusu maddede belirtilen ve fatura kullanması zorunlu olan satışlar niteliğinde bulunanların, fiilen cihaz kullanmak suretiyle belgelendirilmeleri gereken bir işlemin olmaması sebebiyle ödeme kaydedici cihaz kullanma mecburiyetleri bulunmamaktadır. Örnek: Otomobil alım satımı ile uğraşan mükellef (A) nın 1984 yılı satışları 270.000.000 TL.dır. Apartman inşa ederek bunu daire satan mükellef (B) nin 1984 yılı satışları ise 600.000.000.- TL.dır. Bu mükellefler, bütün satışları için Vergi Usul Kanununun 232 nci maddesine göre, fatura kullanmaya mecbur bulunduklarından ve cihaz kullanmak suretiyle belgelendirmeleri gereken bir işlemleri olmadığından ödeme kaydedici cihaz kullanmayacaklardır. 2. Fatura Kullanma Mecburiyetine Dair Had: Yukarıda açıklandığı üzere Vergi Usul Kanununun 232 nci maddesinin birinci fıkrasında sayılanlar dışında kalanlara yapılan satış ve işlerde, satılan emtia veya yapılan iş bedelinin 10.000.- lirayı geçmesi halinde fatura kullanılması, bu haddin altında kalan işlemlerin ise, perakende satış vesikaları ile tevsik olunması gerekmektedir. Buna göre, perakende ticaretle uğraşan veya aynı mahiyetteki hizmet işletmelerini işleten mükellefler 10.000.- TL. nın altında kalan bir veya birden fazla işlemlerini bir satış fişinde gösterebileceklerdir. 3. Bir Önceki Dönem Satışları veya Gayrisafi İş Hasılatı: Ödeme kaydedici cihazları kullanma mecburiyetinin başlama tarihleri Kanunun 6 ncı maddesi hükmü ile mükelleflerin bir önceki dönem satışları ve gayrisafi iş hasılatına göre belirlenmektedir. Bir önceki dönem satışları veya gayrisafi iş hasılatının; satışı yapılan malları aynen veya işlendikten sonra satışını yapanlar dışında kalan kimselere yapılan, yani perakende satışlar veya aynı kimselere verilen hizmetler karşılığında elde edilen satış veya gayrisafi iş hasılatı olarak anlaşılması gerektiği 3 Seri No.lu Genel Tebliğide açıklanmıştır. Ödeme kaydedici cihazları kullanma mecburiyetinin başlaması ile ilgili satış veya gayrisafi iş hasılatının tespitinde esas alınan perakende satışlar, aynen veya işlendikten sonra bir başkasına satılmayan, tüketilen veya sarf malzemesi olarak kullanılan emtia satışlarıdır. Bu satışlar veya işler için, Vergi Usul Kanununda belirtilen hadlerin üstünde olması sebebiyle fatura düzenlenmiş bulunması, söz konusu satışların perakende satış olma özelliğini değiştirmemektedir. Buna göre, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, perakende satışlar veya hizmetler esas alınarak belirlenecek bir önceki döneme ait satışları veya gayrisafi iş hasılatına göre, tesbit edilecek tarihten itibaren, fatura kullanmak mecburiyetinde bulunmadıkları satışlarını belgelendirmek üzere, Kanuna ve Bakanlığımızca aranan şartlara uygunluğu tesbit edilerek onaylanan ödeme kaydedici cihazları kullanacaklardır. Şu kadar ki, 3 Seri No.lu Genel Tebliğde de açıklandığı üzere, bir önceki dönem satışları veya gayrisafi iş hasılatının belirlenmesinde, toptan satışlar ile Bakanlığımızca bu mecburiyetten istisna tutulan faaliyetlerden elde edilen hasılat nazara alınmayacaktır. Yukarıda belirtilen hususlar aşağıdaki örnekle açıklanmıştır. Örnek: Perakende olarak Buzdolabı, Çamaşır makinası, Televizyon ve Elektrikli ev aletleri ticareti ile uğraşan bir mükellefin, 1984 yılında bedeli 10.000.- TL.nin üzerinde olduğu için fatura kullanmak mecburiyetinde bulunduğu satışları toplam 90.000.000.- TL; bedeli 10.000.- TL.nin altında olduğu için fatura kullanmak mecburiyetinde olmadığı satışları toplamı ise 50.000.000.- Tl. dır. Bu mükellefin ödeme kaydedici cihaz kullanmak suretiyle belgelendirmesi gereken satışları 120.000.000.- TL.'nin altında kaldığı halde; cihaz kullanma mecburiyetinin başlama tarihlerinin tespitinde esas olan perakende satışları toplamı olan 140.000.000.- Tl. 120.000.000.- TL. yı aştığından bu mükellef için, ödeme kaydedici cihaz kullanma mecburiyeti 1 Temmuz 1985 tarihinde başlamaktadır. 4. Otelcilik ve Pansiyonculuk Faaliyetlerinde Ödeme Kaydedici Cihazlarla İlgili Tatbikat: Bilindiği üzere, oda ve yatak kiralanması şeklindeki otelcilik ve pansiyonculuk faaliyetleri, 3100 Sayılı Kanunun 1 nci maddesinin 3 ncü fıkra hükmü ile Bakanlığımıza verilen yetkiye istinaden bu Kanuna ilişkin 1 Seri No.lu Genel Tebliğ ile ödeme kaydedici cihazları kullanım mecburiyetinin dışında tutulmuştur. Ancak, söz konusu istisna, yalnızca oda ve yatak kiralanması şeklindeki otelcilik ve pansiyonculuk faaliyetlerine münhasır olup; lokanta, pastane, kafeterya, bar, diskotek, gece kulübü, çamaşırhane, kuru temizleme, yüzme havuzu gibi işletme faaliyetlerini kapsamamaktadır. Buna göre, oda ve yatak kiralamasının yanısıra başka faaliyetleri de bulunan, otel ve pansiyon işletmecileri, bu faaliyetleri dolayısiyle ödeme kaydedici cihaz kullanacaklardır. Söz konusu mükellefler, günlük müşteri listesinde kayıtlı bulunan ve oda veya yatak kiralanması şeklindeki hizmetlerden yararlanan müşterilere, yukarıda belirtilen yerlerde yapılan satış ve verilen hizmetler karşılığında ödeme kaydedici cihazlar kullanılmak suretiyle, satış fişi düzenleyecekler, ancak bu satış ve hizmetlerin bedelini oda veya yatak ücretleri de dahil olmak üzere düzenleyecekleri faturalara dahil etmek suretiyle tahsil edebileceklerdir. Bu takdirde daha önce belirtilen mahallerde yapılan satış veya verilen hizmetler dolayısıyla düzenlenen satış fişleri, faturanın işletmede kalan örneğine iliştirilmek suretiyle muhafaza edilecek ve muhasebe işlemleri de buna göre düzenlenecektir. Diğer taraftan, otelcilik ve pansiyonculuk faaliyetleri ile uğraşanların, ödeme kaydedici cihazları kullanma mecburiyetlerinin başlama tarihinin tesbiti bakımından, oda ve yatak kiralanması şeklindeki faaliyetleri dışında kalan, lokanta, pastane, kafeterya, bar, diskotek, gece kulübü, çamaşırhane, kuru temizleme, yüzme havuzu gibi işletme faaliyetlerinden elde edilen bir önceki dönem satışları veya gayrisafi iş hasılatlarının topluca nazara alınacağı tabiidir. Söz konusu mükelleflerin bu faaliyetleri yanında ödeme kaydedici cihaz kullanılmasını gerektiren başka faaliyetlerinin de bulunması, halinde bu faaliyetlerden elde edilen satış veya gayrisafi iş hasılatlarının da yukarıda belirtilen meblağa eklenmesi gerekmektedir. Tebliğ olunur.